ออกแบบหน่วยการเรียนรู้ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567

การออกแบบหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่และแรง
รายวิชาวิทยาศาสตร์กายภาพ(ฟิสิกส์) รหัสวิชา ว33103 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567
เวลา 12 ชั่วโมง ครูผู้สอน นางรจนา แสงสุธา

1. มาตรฐาน/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน
มาตรฐาน ว 2.2 เข้าใจธรรมชาติของแรงในชีวิตประจำวัน ผลของแรงที่กระทำต่อวัตถุ ลักษณะการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ ของวัตถุ รวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์
ว 2.3 เข้าใจความหมายของพลังงาน การเปลี่ยนแปลงและการถ่ายโอนพลังงาน ปฏิสัมพันธ์ระหว่างสสารและพลังงาน พลังงานในชีวิตประจำวัน ธรรมชาติของคลื่น ปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเสียง แสง และคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ารวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์
ตัวชี้วัด
1. วิเคราะห์และแปลความหมายข้อมูล ความเร็วกับเวลาของการเคลื่อนที่ของวัตถุเพื่ออธิบาย
ความเร่งของวัตถุ (ตัวชี้วัดนำทาง)
2. สังเกตและอธิบายการหาแรงลัพธ์ที่เกิดจากแรงหลายแรงที่อยู่ในระนาบเดียวกันที่กระทำต่อ
วัตถุโดยการเขียนแผนภาพการรวมแบบเวกเตอร์ (ตัวชี้วัดนำทาง)
3. สังเกต วิเคราะห์ และอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างความเร่งของวัตถุกับแรงลัพธ์ที่กระทำต่อ
วัตถุและมวลของวัตถุ (ตัวชี้วัดนำทาง)
4. สังเกตและอธิบายแรงกิริยาและแรงปฏิกิริยาระหว่างวัตถุคู่หนึ่ง ๆ (ตัวชี้วัดนำทาง)
5. สังเกตและอธิบายผลของความเร่งที่มีต่อการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ ของวัตถุได้แก่ การเคลื่อนที่
แนวตรง การเคลื่อนที่แบบโพรเจกไทล์ การเคลื่อนที่แบบวงกลม และการเคลื่อนที่แบบสั่น (ตัวชี้วัดปลายทาง)

2. สาระสำคัญ
การเคลื่อนที่ของวัตถุเป็นการเปลี่ยนตำแหน่งของวัตถุเมื่อเวลาเปลี่ยนแปลงไป โดยมีปริมาณที่
เกี่ยวข้อง ได้แก่ ระยะทาง การกระจัด อัตราเร็ว ความเร็ว และความเร่ง
เมื่อมีแรงภายนอกมากระทำต่อวัตถุโดยผลรวมของแรงลัพธ์ไม่เท่ากับศูนย์จะทำให้วัตถุเคลื่อนที่
โดยมีความเร่ง ขนาดและทิศทางของความเร่งขึ้นอยู่กับขนาดและทิศทางของแรงลัพธ์และมวลของ
วัตถุ การหาแรงลัพธ์ที่กระทำต่อวัตถุสามารถทำได้โดยการรวมแบบเวกเตอร์ สำหรับวัตถุใด ๆ เมื่อมี
แรงกระทำต่อวัตถุ วัตถุนั้นจะออกแรงตอบโต้กลับ เรียกแรงที่กระทำระหว่างวัตถุว่า แรงกิริยาและแรง
ปฏิกิริยา ซึ่งแรงทั้งสองนี้มีขนาดเท่ากันแต่มีทิศทางตรงข้ามกัน
ความรู้เรื่องแรงและความเร่งสามารถนำมาใช้อธิบายการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ ได้ เช่น การ
เคลื่อนที่แนวตรงซึ่งเป็นการเคลื่อนที่ที่ความเร็วและความเร่งอยู่ในแนวเดียวกัน การตกแบบเสรีซึ่ง
เป็นการเคลื่อนที่แนวตรงด้วยความเร่งโน้มถ่วงของโลก การเคลื่อนที่แบบโพรเจกไทล์ซึ่งเป็นการ
เคลื่อนที่แนวโค้งด้วยความเร่งคงตัว การเคลื่อนที่แบบวงกลมซึ่งเป็นการเคลื่อนที่แนวโค้งด้วยความเร่ง
ที่มีทิศทางตั้งฉากกับความเร็วตลอดเวลา และการเคลื่อนที่แบบสั่นซึ่งเป็นการเคลื่อนที่กลับไปกลับมา
ด้วยความเร่งที่มีทิศทางเข้าสู่จุดที่แรงลัพธ์เป็นศูนย์ซึ่งเรียกว่า ตำแหน่งสมดุล

3. สาระการเรียนรู้
3.1 ด้านความรู้
3.1.1 การเคลื่อนที่แนวตรง
3.1.2 แรงและการเคลื่อนที่
3.1.3 การเคลื่อนที่แบบต่างๆ
3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ
3.2.1 ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวนจากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่แนวตรง
3.2.2 ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวน จากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแรงและการเคลื่อนที่
3.2.3 ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวน จากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ
3.3 ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21
3.3.1 การแก้ปัญหา
3.3.2 ความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ
3.3.3 การสื่อสาร (การอภิปรายร่วมกัน)
3.3.4 การคิดอย่างมีวิจารณญาณ (การวิเคราะห์และเปรียบเทียบ)
3.3.5 การคิดสร้างสรรค์
3.3.6 การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ (จากการสืบค้น)

3.3 ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์
3.3.1 จิตวิทยาศาสตร์ด้านความมีเหตุผลและความรอบคอบจากการอภิปรายร่วมกัน

3.4 ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
3.4.1 ความสามารถในการสื่อสาร
3.4.2 ความสามารถในการคิด
3.4.3 ความสามารถในการแก้ปัญหา
3.4.4 ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
3.4.5 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

4. ชิ้นงาน
4.1 ถอดบทเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การเคลื่อนที่และแรง

5. การวัดผลประเมินผลการเรียนรู้

วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์
ความรู้เกี่ยวกับการเคลื่อนที่แนวตรง ตอบคำถามตรวจสอบความเข้าใจ 1.1,1.2 และ1.3 ผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป
-ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวนจากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่แนวตรง
-ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวน จากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแรงและการเคลื่อนที่
-ทักษะการแก้ปัญหาและการใช้จำนวน จากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ ใบงานที่ 1.1-1.4
ใบกิจกรรมที่ 1.1 -1.7 ผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป
จิตวิทยาศาสตร์ด้านความมีเหตุผล และความรอบคอบ จากการอภิปรายร่วมกัน แบบประเมินจิตวิทยาศาสตร์ด้านความมีเหตุผล และความรอบคอบจากการอภิปรายร่วมกัน ระดับ 2 ขึ้นไป

6. กิจกรรมการเรียนรู้
ใช้เทคนิคการสอนแบบ แบบ 5Es Instructional Model การจัดการเรียนรู้เพื่อให้นักเรียนมีความรู้และทักษะที่สำคัญตามเป้าหมายของการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ การทำกิจกรรมด้วยการลงมือปฏิบัติเพื่อให้ผู้เรียนได้ใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และทักษะแห่งศตวรรษที่ 21
นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนเพื่อตรวจสอบความรู้พื้นฐาน

ชั่วโมงที่ 1-4

6.1 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.1.1 โดยใช้รูป 1.1 ในหนังสือเรียน นำนักเรียนอภิปรายเพื่อตอบคำถามว่ารถคันใดมีการเคลื่อนที่ เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น
6.2 ครูใช้รูป 1.2 ในหนังสือเรียน นำนักเรียนอภิปรายเกี่ยวกับการอธิบายการเคลื่อนที่และเปลี่ยน
ตำแหน่งของวัตถุโดยเปรียบเทียบระยะห่างจากจุดอ้างอิง จนนักเรียนสามารถสรุปได้ว่า ปริมาณที่
เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของชายในรูป 1.2 ได้ 2 ปริมาณ คือ ระยะทางซึ่งเป็นปริมาณสเกลาร์
6.3 ครูให้ความรู้เกี่ยวกับปริมาณดังกล่าวตามรายละเอียดในหนังสือเรียน โดยครูอาจทบทวนความรู้เดิมเกี่ยวกับปริมาณทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นปริมาณเวกเตอร์และปริมาณสเกลาร์อื่น ๆ เช่น เวลา อุณหภูมิ มวล ความยาว พื้นที่ และปริมาตร เป็นปริมาณสเกลาร์ ส่วนแรงและน้ำหนัก เป็นปริมาณเวกเตอร์
6.4 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.1.2 โดยใช้รูป 1.3 ในหนังสือเรียน นำนักเรียนอภิปรายเพื่อตอบคำถามว่า
นักเรียนจะทราบได้อย่างไรว่า นักวิ่งคนใดเคลื่อนที่เร็ว และนักวิ่งคนใดเคลื่อนที่ช้า

6.5 ครูนำนักเรียนอภิปรายเพื่อสรุปความรู้ว่า ในการพิจารณาว่านักวิ่งหรือวัตถุเคลื่อนที่ช้าหรือเร็ว
สามารถเปรียบเทียบเทียบได้จากระยะทางและเวลาที่วัตถุใช้ในการเคลื่อน
6.6 ครูให้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการหาอัตราเร็วเฉลี่ย อัตราเร็ว ขณะหนึ่ง ความเร็วเฉลี่ย และความเร็วขณะหนึ่ง ตามรายละเอียดในหนังสือเรียน
6.7 ครูให้นักเรียนศึกษาตัวอย่าง 1.1 ในหนังสือเรียนโดยครูเป็นผู้ให้แนะนำ
6.8 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.1.3 โดยให้นักเรียนอภิปรายเกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของวัตถุที่มีการ
เปลี่ยนแปลงความเร็ว
6.9 ครูให้ความรู้เกี่ยวกับความเร่งตามรายละเอียดในหนังสือเรียน พร้อมยกตัวอย่างการ
เคลื่อนที่ทิศทางของวัตถุที่มีความเร่งในกรณีต่าง ๆ
6.10 ครูให้นักเรียนศึกษาตัวอย่าง 1.2 ในหนังสือเรียนโดยครูเป็นผู้ให้แนะนำ
6.11 นักเรียนทำกิจกรรม 1.1
ชั่วโมงที่ 5-8

6.12 ครูนำเข้าสู่หัวข้อที่ 1.2 โดยให้นักเรียนสังเกตรูปภาพหรือวีดิทัศน์ตัวอย่างการเคลื่อนที่ของวัตถุ
ที่มีการเปลี่ยนสภาพการเคลื่อนที่เนื่องจากถูกแรงภายนอกที่ไม่เป็นศูนย์มากระทำ เช่น การเคลื่อนที่
ของรถยนต์ การเคลื่อนที่ของเรือ
6.13 ครูชี้แจงว่า ในหัวข้อนี้จะเรียนรู้เกี่ยวกับสาเหตุที่ทำให้วัตถุเปลี่ยนสภาพการเคลื่อนที่
6.14 ครูชี้แจงจุดประสงค์การเรียนรู้ข้อที่ 3 ของหัวข้อ 1.2 ตามหนังสือเรียน
6.15 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.2.1 โดยใช้รูป 1.9 ในหนังสือเรียน หรือ ให้ตัวแทนนักเรียนสาธิตการผลัก
รถของเล่นจำลองให้เคลื่อนที่ เพื่อให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายและตอบคำถามว่า ทำอย่างไรจึงจะทำให้
รถของเล่นจำลองเปลี่ยนสภาพการเคลื่อนที่
6.16 ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม 1.2
6.17 ครูใช้รูป 1.11 ในหนังสือเรียน นำนักเรียนอภิปรายเกี่ยวกับผลของแรงที่มีต่อการเคลื่อนที่ของก้อนหินตามรายละเอียดในหนังสือเรียน
6.18 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.2.2 โดยให้นักเรียนอภิปรายร่วมกันโดยตอบคำถามว่า ในกรณีที่มีแรง
ภายนอกกระทำต่อวัตถุมากกว่าหนึ่งแรง นักเรียนจะสามารถอธิบายการเคลื่อนที่ของวัตถุได้อย่างไร
6.19 ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม 1.3
6.20 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.2.3 โดยใช้รูป 1.16 ในหนังสือเรียนพร้อมยกตัวอย่างสถานการณ์การออกแรงกระทำต่อวัตถุที่นักเรียนคุ้นเคย เช่น การใช้แขนรับลูกวอลเลย์บอล การออกแรงเตะลูกฟุตบอล ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระและไม่คาดหวังคำตอบที่ถูกต้อง
6.21 ให้นักเรียนทำกิจกรรม 1.4
6.22 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.3 โดยให้นักเรียนยกตัวอย่างการเคลื่อนที่แบบอื่น ๆ นอกเหนือจากการ
เคลื่อนที่ในแนวตรงที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน

ชั่วโมงที่ 9-12

6.23 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.3.1 โดยใช้รูป 1.19 ในหนังสือเรียน หรือการสาธิตด้วยการโยนสิ่งของให้
เคลื่อนที่ในแนวโค้ง เพื่อให้นักเรียนสังเกตและอภิปรายร่วมกันโดยตอบคำถามว่า การเคลื่อนที่ดังกล่าว
เหมือนหรือแตกต่างจากการตกแบบเสรีอย่างไร
6.24 ครูให้นักเรียนทำกิจกรรม 1.5
6.25 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.3.2 โดยใช้รูป 1.23 ในหนังสือเรียน พร้อมทั้งการยกตัวอย่างวัตถุที่เคลื่อนที่
แบบวงกลม เช่น รถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ที่กำลังเลี้ยวโค้ง ดาวเทียมที่โคจรรอบโลก เพื่อให้นักเรียน
อภิปรายร่วมกัน
6.26 ให้นักเรียนทำกิจกรรมที่ 1.6
6.27 ครูนำเข้าสู่หัวข้อ 1.3.3 โดยใช้รูป 1.27 ในหนังสือเรียน พร้อมทั้งยกตัวอย่างวัตถุที่เคลื่อนที่
แบบกลับไปกลับมาซ้ำแนวเดิม เช่น การแกว่งของลูกตุ้ม การแกว่งของชิงช้า
6.28 โดยครูให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระและไม่คาดหวังคำตอบที่ถูกต้อง
6.29 นักเรียนทำกิจกรรมที่ 1.7
6.30 ครูนำนักเรียนอภิปรายเกี่ยวกับการเคลื่อนที่ของวัตถุ
6.31 นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน

7. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
7.1 สื่อการเรียนรู้
7.1.1 หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 2 สสวท.
7.1.2 แบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1
7.1.3 แบทดสอบหลังเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1
7.1.4 ใบงานที่ 1.1 เรื่อง ระยะทางและการกระจัด
7.1.5 ใบงานที่ 1.2 เรื่อง อัตราเร็ว และความเร็วของวัตถุ
7.1.6 ใบงานที่ 1.3 เรื่อง แรงลัพธ์
7.1.7 ใบงานที่ 1.4 เรื่อง การเคลื่อนที่แบบโพรเจกไทล์
7.1.8 ใบกิจกรรม 1.1 การเคลื่อนที่ของวัตถุในแนวดิ่งภายใต้แรงโน้มถ่วงของโลก
7.1.9 ใบกิจกรรม 1.2 ความสัมพันธ์ระหว่างแรง มวล และความเร่ง
7.1.10 ใบกิจกรรม 1.3 การหาขนาดของแรงลัพธ์ของแรงสองแรงที่ทำมุมต่อกัน
7.1.11 ใบกิจกรรม 1.4 แรงกิริยาและแรงปฏิกิริยาลัพธ์
7.1.12 ใบกิจกรรม 1.5 การเคลื่อนที่แนวโค้งภายใต้แรงโน้มถ่วง
7.1.13 ใบกิจกรรม 1.6 การเคลื่อนที่แบบวงกลมในแนวระดับ
7.1.14 ใบกิจกรรม 1.7 การเคลื่อนที่แบบสั่น
7.1.15 อุกรณ์ประกอบกิจกรรม
7.2 แหล่งการเรียนรู้
7.2.1 อินเทอร์เน็ต