ประวัติวันครูแห่งชาติเริ่มจากการที่คณะรัฐมนตรีมีมติให้ วันที่ 16 มกราคม ของทุกปีเป็นวันครู (เริ่มจัดครั้งแรกปี 2500) โดยอ้างอิงจากวันที่ประกาศใช้ พระราชบัญญัติครู (ปี 2488) เพื่อให้ลูกศิษย์ได้แสดงความเคารพและระลึกถึงพระคุณครูผู้เสียสละ ซึ่งมีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ เช่น พิธีไหว้ครู การมอบรางวัล และจัดทำอนุสรณ์งานวันครูเป็นหนังสือที่ระลึก.
ความเป็นมาและเหตุผลที่เลือกวันที่ 16 มกราคม
การประกาศพระราชบัญญัติครู: ในวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2488 มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติครู และจัดตั้ง “คุรุสภา” ขึ้นมาเพื่อดูแลสถาบันวิชาชีพครู.
แนวคิดการจัดวันครู: ในการประชุมสามัญคุรุสภาปี 2549 จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเสนอว่า ควรมีวันสำหรับให้ลูกศิษย์ได้แสดงความเคารพครู.
มติคณะรัฐมนตรี: เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2549 จึงมีมติให้วันที่ 16 มกราคมเป็นวันครู โดยถือเอาวันที่ประกาศ พ.ร.บ.ครู.
การจัดงานวันครูครั้งแรกและกิจกรรมหลัก
ครั้งแรก: จัดขึ้นเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2500 ณ กรีฑาสถานแห่งชาติ.
หลักการ: กำหนดให้มี “อนุสรณ์งานวันครู” เช่น หนังสือประวัติครู หนังสือที่ระลึก และสิ่งก่อสร้างถาวรวัตถุ.
กิจกรรม: ประกอบด้วยกิจกรรมทางศาสนา พิธีปฏิญาณตน พิธีไหว้ครู การมอบรางวัล และกิจกรรมส่งเสริมความสามัคคี.
สัญลักษณ์และคำขวัญ
ดอกไม้ประจำวันครู: ดอกกล้วยไม้ (แทนความอดทนและการเติบโต).
คำขวัญ: เปลี่ยนแปลงทุกปี โดยนายกรัฐมนตรีจะมอบคำขวัญ (เช่น ปี 2566: “ครูดี ศิษย์ดี มีอนาคต”).
