การพัฒนารูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา

ชื่อเรื่อง    การพัฒนารูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการ
   เชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน  เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน
   โรงเรียนตะดอบวิทยา 
ผู้วิจัย       นางวิชุดา  ชัยชาญ
ตำแหน่ง    ผู้อำนวยการสถานศึกษา 
ปีที่วิจัย    2566-2567
 
บทคัดย่อ
 
            การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการในการใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน โรงเรียนตะดอบวิทยา 2) สร้างรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา 3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน โรงเรียนตะดอบวิทยา และ                    4) ประเมินรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน โรงเรียนตะดอบวิทยา               การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา  แบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอน ได้แก่ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการในการใช้รูปแบบ ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ 1) ครูโรงเรียนตะดอบวิทยา ปีการศึกษา 2566 จำนวน 19 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง สำหรับการสนทนากลุ่ม 2) ผู้ทรงคุณวุฒิในการสัมภาษณ์  จำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบวิเคราะห์เอกสารเกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐาน 2) แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม และ 3) แบบสัมภาษณ์ ขั้นตอนที่ 2 การสร้างรูปแบบ ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 9 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง สำหรับการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบบันทึกการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ และ           2) แบบประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบ ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ 1) ครูโรงเรียนตะดอบวิทยา ปีการศึกษา 2567 จำนวน 19 คน และ 2) นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 281 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) คู่มือการใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 2) แบบประเมินผลการดำเนินงานของรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 3) แบบประเมินทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน และ 4) แบบสรุปข้อมูลรายงานผล                  การดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา และขั้นตอนที่ 4 การประเมินรูปแบบ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ครูโรงเรียนตะดอบวิทยา จำนวน 19 คน ที่ปฏิบัติงานในปีการศึกษา 2567 ได้มาโดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แบบประเมินรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และ 2) แบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)
          ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการในการใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา พบว่า สภาพปัจจุบัน โรงเรียน                 มีการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 5 ขั้นตอน แต่การบูรณาการเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพยังขาดความต่อเนื่องและยังไม่เป็นระบบเชิงกลยุทธ์ที่ชัดเจน ปัญหา พบว่าขาดการมีส่วนร่วมของเครือข่ายภายนอกอย่างจริงจัง ครูมีภาระงานมากทำให้การติดตามนักเรียนไม่ทั่วถึง และขาดเครื่องมือหรือรูปแบบการบริหารที่เป็นมาตรฐานในการเชื่อมโยงทักษะชีวิตและอาชีพเข้ากับบริบทของท้องถิ่น ความต้องการพบว่า ครูผู้ให้ข้อมูลมีความต้องการรูปแบบการบริหารที่มีความยืดหยุ่นตามบริบทของโรงเรียน เน้นการวางแผนเชิงกลยุทธ์ที่นำไปสู่การปฏิบัติได้จริง มีการกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จด้านทักษะชีวิตและอาชีพที่ชัดเจน
2. ผลการสร้างรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิด                   การจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน โรงเรียนตะดอบวิทยา พบว่า 2.1)  รูปแบบการบริหาร ประกอบด้วย หลักการ วัตถุประสงค์กระบวนการดำเนินงาน ปัจจัยเกื้อหนุนรูปแบบ และผลลัพธ์ของรูปแบบ กระบวนการดำเนินงาน          มี 5 ขั้นตอน ตามชื่อ TADOB Model หรือรูปแบบตะดอบ ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การกำหนดเป้าหมาย (Target Setting) ขั้นตอนที่ 2 การวางแผนดำเนินงาน (Action Planning) ขั้นตอนที่ 3 การดำเนินงานและพัฒนา (Development Implementation) ขั้นตอนที่ 4 การประเมินผลลัพธ์ (Outcome Evaluation) และขั้นตอนที่ 5 การพัฒนาแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice Development) 2.2) ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และ 2.3) คู่มือการใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียน โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา พบว่า

3.1  ผลการดำเนินงานของรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยรวม
อยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านการส่งเสริมพัฒนานักเรียน มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านการรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล ด้านการคัดกรองนักเรียน ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหา และด้านการส่งต่อ ตามลำดับ
3.2  ผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากรายงานผลการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน ปีการศึกษา 2565-2567 พบว่า จำนวนนักเรียนกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มมีปัญหา       มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ไม่พบอัตราการออกกลางคัน และอัตราการจบการศึกษาตามหลักสูตรภายในระยะเวลาที่กำหนดอยู่ในระดับที่คงที่ สะท้อนให้เห็นถึงการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่สามารถคงคุณภาพของผู้เรียนได้อย่างต่อเนื่อง
3.3  ผลการประเมินทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านมนุษยสัมพันธ์และการสื่อสาร มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านภาวะผู้นำและความรับผิดชอบ ด้านทักษะสังคมและสังคมข้ามวัฒนธรรม ด้านการกำกับตนเองและมุ่งมั่นความสำเร็จ และด้านการคิดยืดหยุ่นและแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ตามลำดับ

1. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา

               4.1 ผลการประเมินรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
               4.2 ความพึงพอใจของครูที่มีต่อรูปแบบการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดการจัดการเชิงกลยุทธ์ร่วมกับโรงเรียนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนโรงเรียนตะดอบวิทยา โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด