โรงเรียนปลอดขยะ Zero Waste School การจัดการขยะโรงเรียนบ้านบางมัน โดยใช้หลัก ๓Rs ลดขยะ ลดโลกร้อน ด้วยวิธีพอเพียง

ชื่อผลงาน  โรงเรียนปลอดขยะ Zero  Waste School การจัดการขยะโรงเรียนบ้านบางมัน โดยใช้หลัก ๓Rs ลดขยะ ลดโลกร้อน ด้วยวิธีพอเพียง                                                                                       
๑. ความสำคัญของนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบความสำเร็จ (ระบุเหตุผล ความจำเป็น ปัญหาหรือความต้องการ ความสำคัญ แนวคิดหลักการสำคัญในการออกแบบนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จ)
หลักการและเหตุผล               
                 ปัจจุบันปัญหาเรื่องขยะนับว่าเป็นปัญหาสำคัญทั้งในระดับโรงเรียน และชุมชน สาเหตุเนื่องมาจากนักเรียนและคนในชุมชน ขาดการปลูกฝังในการคัดแยกขยะ การทิ้งขยะไม่เป็นที่ ส่งผลให้โรงเรียนบ้านบางมันมีปริมาณขยะเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ขยะเพิ่มปริมาณเพิ่มขึ้น
เรื่อย ๆ คือ การไม่คัดแยกขยะก่อนนำไปทิ้ง ขาดจิตสำนึกในการทิ้งขยะไม่เป็นที่ รวมทั้งขาดความรู้เกี่ยวกับการนำขยะกลับมาใช้ใหม่ ละเลยและไม่เห็นคุณค่า ทั้งที่ขยะเหล่านั้นหากนำมาคัดแยกอย่างถูกวิธีแล้วจะสามารถสร้างประโยชน์ได้ และยังสามารถนำกลับมาหมุนเวียนเข้ากระบวนการผลิตเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ได้อีกครั้ง ซึ่งเป็นการประหยัดทรัพยากร รวมทั้งปริมาณขยะก็จะลดจำนวนลงได้มาก ซึ่งจะส่งผลดีทั้งต่อสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน และชุมชนดังนั้นการจะแก้ไขปัญหาให้ได้ผลระยะยาวนั้นจึงต้องเริ่มจากจุดเล็ก ๆ ก่อน ด้วยการปลูกฝังจิตสำนึกที่ดีในเรื่องการทิ้งขยะให้กับนักเรียน ให้นักเรียนได้เห็นความสำคัญและประโยชน์ของการคัดแยกขยะ เมื่อนักเรียนรู้จักแยกขยะและทิ้งขยะให้เป็นที่เป็นทางแล้ว ส่งผลให้โรงเรียนดูสะอาดมีบรรยากาศที่เอื้ออำนวยเหมาะสมแก่การเรียนรู้ เมื่อโรงเรียนประสบผลสำเร็จแล้วก็สามารถขยายผลไปยังชุมชนและประเทศชาติต่อไปได้
              ดังนั้น โรงเรียนบ้านบางมัน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระนอง   ได้เห็นความสำคัญในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการสร้างจิตสำนึกให้เกิดกับบุคลากรและนักเรียน
โรงเรียนบ้านบางมัน ได้ศึกษาแนวคิดขยะเหลือศูนย์  (ปลอดขยะ :  Zero  Waste)  เป็นแนวคิดในการส่งเสริมการหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่  เพื่อให้ทรัพยากรถูกใช้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด  และลดขยะให้เหลือน้อยที่สุด  โดยใช้หลักการ   ๓Rs ลดขยะ ลดโลกร้อน ด้วยวิธีพอเพียง
๒. วัตถุประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน (ระบุวัตถุประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินการพัฒนา นวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จ)
      

วัตถุประสงค์
       ๑ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการขยะและสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน ลดงบประมาณเพื่อการจัดการขยะมูลฝอยและการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม
        ๒.เพื่อรณรงค์ให้นักเรียน ครู บุคลากร ชุมชน มีการคัดแยกขยะจากต้นทาง ส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วม ในการจัดการขยะและดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม
      ๓. เพื่อส่งเสริมให้นักเรียน ครู บุคลากร ชุมชน ในพื้นที่ตำบลนาคา เรียนรู้การใช้ประโยชน์จากขยะ เช่น โดยการทำน้ำหมักชีวภาพ การทำปุ๋ยอินทรีย์จากเศษขยะ การทำไม้กวาดรักษ์โลก
๔ เพื่อส่งเสริมให้มีการปรับสภาพแวดล้อมของโรงเรียน และชุมชน ให้ถูกสุขลักษณะ ลดแหล่งก่อโรค
         เป้าหมาย
        ๑. เชิงปริมาณ
            ๑.๑) นักเรียนโรงเรียนบ้านบางมัน จำนวน  ๒๑๘ คน บุคลากรในโรงเรียน จำนวน ๑๐ คน มีประสิทธิภาพในการจัดการขยะและสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งลดงบประมาณในการจัดการขยะมูลฝอย
ร้อยละ ๘๐  
           ๑.๒) นักเรียน จำนวน  ๒๑๘ คน ครู บุคลากร จำนวน  ๑๐ คน ชุมชนในเขตบริการ
ตำบลนาคา จำนวน ๑ หมู่บ้าน มีการคัดแยกขยะจากต้นทาง ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม ร้อยละ ๘๐
           ๑.๓) ส่งเสริมให้นักเรียน จำนวน  ๒๑๘ คน ครู บุคลากร จำนวน  ๑๐ คน  ชุมชนในเขตบริการตำบลนาคา จำนวน ๑ หมู่บ้าน เรียนรู้การใช้ประโยชน์จากขยะ เช่น โดยการทำน้ำหมักชีวภาพ การทำปุ๋ยอินทรีย์จากเศษขยะ ทำไม้กวาดรักษ์โลก พร้อมทั้งการปรับสภาพแวดล้อมของโรงเรียน และชุมชน ให้ถูกสุขลักษณะ ลดแหล่งก่อโรค ร้อยละ ๘๐
          ๒. เชิงคุณภาพ
              ๑) นักเรียน ครู บุคลาการทางการศึกษา และชุมชน มีความรู้ มีทักษะ มีความสามารถ
ทัศคติที่ดี  ในการจัดการขยะและสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้น
              ๒) บ้าน  มัสยิด  โรงเรียน  มีความสะอาด มีความสวยงาม ร่มรื่น  น่าอยู่  และมีความปลอดภัย อย่างถาวร
             ๓) นักเรียน ครู บุคลาการทางการศึกษา และชุมชน  มีนิสัยรักสะอาด สามารถแก้ปัญหา
 
 
ขยะและสิ่งแวดล้อม  ติดตัวอย่างยั่งยืน                                                                                              ๓. ขั้นตอนการดำเนินงาน (ระบุขั้นตอนการดำเนินงาน/กระบวนการ/วิธีการจัดทำและการนำนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติ ที่ประสบผลสำเร็จไปใช้)

ลำดับที่

ขั้นตอนการดำเนินการ

๑

ขั้นการวางแผนการดำเนินงาน (P)
๑.๑ ประชุมชี้แจง
๑.๒ จัดทำโครงการเพื่อขออนุมัติงบประมาณ
๑.๓ แต่งตั้งคณะกรรมการการดำเนินงาน
๑.๔ ประชุมคณะกรรมการเพื่อวางแผนการดำเนินงาน

๒

ขั้นการดำเนินงานตามแผน (D)
ดำเนินงานตามกิจกรรมการจัดการขยะที่ต้นทางที่กำหนดไว้ ดังนี้
๒.๑ กิจกรรมการลด การใช้ และคัดแยก นำกลับมาใช้ ประโยชน์(๓Rs)
     – กิจกรรมการใช้แก้วน้ำแทนแก้วพลาสติก
     – กิจกรรมการทำสื่อจากกล่องข้าวพลาสติก
     – กิจกรรมประดิษฐ์ดอกไม้จากหลอดดูดน้ำ
     – กิจกรรมผลิตภัณฑ์จากดินกระดาษ
๒.๒ กิจกรรมขยะอินทรีอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์แก่โรงเรียน
     – กิจกรรมอาหารปลาจากเศษอาหารกลางวัน
     – กิจกรรมสบู่จากเปลือกผลไม้ / วัสดุธรรมชาติ
     – กิจกรรมปุ๋ยหมักจากใบไม้
๒.๓ กิจกรรมการจัดการขยะทั่วไปอย่างมีประสิทธิภาพ
     – กิจกรรมกระเป๋าจากถุงขนมและขวดน้ำพลาสติก
๒.๔ กิจกรรมการจัดการขยะอันตราย
     – อบรมให้ความรู้การจัดการขยะด้วย (๓Rs) * กิจกรรมไม้กวาดรักษ์โลก
๒.๕ กิจกรรมรณรงค์คัดแยกขยะในโรงเรียนและชุมชน
๒.๖ กิจกรรมการรักษาสิ่งแวดล้อม
     – กิจกรรมระบายสีภาพ หัวข้อเรื่อง โลกสวยด้วยมือเรา ช่วงชั้นอนุบาล
     – กิจกรรมวาดภาพ ระบายสีภาพ หัวข้อเรื่อง โลกสวยด้วยมือเรา ช่วงชั้น ป.๑ – ๓
     – กิจกรรมวาดภาพระบายสีภาพ พร้อมแต่งคำขวัญใต้ภาพ หัวข้อเรื่อง เรารักสิ่งแวดล้อม
       ช่วงชั้น ป.๔ – ๖
๒.๗ กิจกรรม ๑ ห้องเรียน ๑ โครงงาน
     – โครงงานแจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก
     – โครงงานโคมไฟจากช้อนพลาสติก
     – โครงงานถังขยะจากขวดพลาสติก
     – โครงงานแจกันดอกไม้จากขวดพลาสติก
๒.๘ กิจกรรมนำขยะมาใช้ประโยชน์
       – กิจกรรมขยะแลกไข่
       – กิจกรรมธนาคารขยะ
 

๓

ขั้นการตรวจสอบผลการดำเนินงาน (C)
๓.๑ ประเมินผลการจัดโครงการ / กิจกรรม
๓.๒ วิเคราะห์ผลการประเมิน
๓.๓ จัดทำรายงานผลโครงการ / กิจกรรม

๔

ขั้นการปรับปรุงและนำผลไปใช้ (A)
๔.๑ สรุปผลการดำเนินงาน ปัญหาและอุปสรรค ในการดำเนินงาน
๔.๒ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ผลการดำเนินกิจกรรม เพื่อปรับปรุงพัฒนาในครั้งต่อไป

 
นวัตกรรมการจัดการขยะของโรงเรียน
ชื่อนวัตกรรมการจัดการขยะ  :
ที่มา/แนวคิด : การดำเนินงานกิจกรรมระบบการดำเนินงาน การจัดการขยะทั้งหมดของโรงเรียนบ้านบางมัน ใช้หลักในการดำเนินงาน โดยใช้ S3 URP Model  ในการดำเนินงานและขับเคลื่อนการทำกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งหมดของโรงเรียนโดยรูปแบบการดำเนินงาน ประกอบไปด้วย
S1 = School Based Management ระบบบริหารจัดการ
S2 = Student Skills ทักษะของนักเรียน
S3 = Steakholder การมีส่วนร่วมในชุมชน
U = UpcyCling การนำขยะที่ไม่สามารถใช้ซ้ำได้มาสร้างใหม่ด้วยหลัก ๗ R ได้แก่
          ๑. Rethink (คิดใหม่)      ๒. Reduce (ลดการใช้)
          ๓. Reuse (ใช้ซ้ำ)          ๔. Recycle (นำกลับมาใช้ใหม่)
          ๖. Reject (ปฏิเสธ)     ๗. Return (ตอบแทน) และ  P = Project ๑ ห้องเรียน ๑ โครงงาน 
ในการขับเคลื่อนและเป็นหลักในการดำเนินงาน กิจกรรมต่าง ๆ ของโรงเรียนเพื่อให้กิจกรรมและการดำเนินงานต่างๆ ขับเคลื่อนไปได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์ต่อผู้เรียนและชุมชนอย่างสูงสุด
ต้นแบบ  :    แนวทางการดำเนินงานที่เป็นเลิศทางด้านการจัดการขยะ
วิธีการ/ผลสำเร็จของนวัตกรรม : 

• นักเรียนมีจิตสำนึกในการลดการใช้ และทิ้งขยะลดลง ๙๘ %
• จำนวนขยะในโรงเรียน ลดลงจากเดิมถึง ๙๗ %
• นักเรียนสามารถคัดแยกขยะได้อย่างถูกต้อง
• กิจกรรมและโครงการต่างๆ ของโรงเรียนที่ได้ดำเนินการมีผลสำเสร็จถึง ๙๒ % ในแต่ละกิจกรรม
• ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการ กิจกรรม ต่างๆ เกี่ยวกับระบบการจัดการขยะต้นทางมากขึ้น ร้อยละ ๙๘ %

 
 
 
 
ชื่อนวัตกรรมการจัดการขยะ  : เครื่องตัดขวด ( bottle cutter )
ที่มา/แนวคิด : เนื่องจากทางโรงเรียนได้ดำเนินกิจกรรม ขยะแลกไข่ ซึ่งให้นักเรียนได้นำขวดพลาสติกมาแลก ไข่ และนำขวดพลาสติกส่วนหนึ่งที่มีคุณภาพดี ไปใช้ในการทำไม้กวาด โดยใช้นวัตกรรม เครื่องตัดขวด   (bottle cutter )  ที่สามารถตัดขวดพลาสติกออกมาเป็นเส้นที่มีขนาดเท่ากัน ไม่ขาด และสามารถตัดขวดได้ทั้งขวดโดยไม่เศษที่ใช้งานได้ ทำให้สามารถใช้ประโยชน์จากขวดพลาสติกได้อย่างครบถ้วยจนไม่เหลือชิ้นส่วนที่จะทิ้งเลยในขวดพลาสติก ๑ ขวด และยังประหยัดเวลา ไม่ปวดมือในการตัดอีกด้วย
ต้นแบบ  :    เครื่องทำแผ่นยางจากภูมิปัญญาชาวบ้าน
 
 
วิธีการ/ผลสำเร็จของนวัตกรรม : 

1. ได้เส้นไม้กวาดจากขวดพลาสติกที่มีขนาดเท่ากันและสวยงาม
2. นักเรียนสามารถใช้ประโยชน์จากขวดพลาสติกได้อย่างคุ้มค่า
3. ประหยัดเวลาในการตัดขวดและได้งานในปริมาณมากขึ้น
4. นักเรียนได้เรียนรู้การสร้างมูลค่าเพิ่มของขยะ ขวดพลาสติก
5. สามารถตัดขวดได้ปริมาณมากขึ้นเมื่อเทียบกับการตัดด้วยมือตามปกติ

 

 

 
 

 
 
 
 
โรงเรียนบ้านบางมันได้นำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในกิจกรรมต่างๆเพื่อจัดการขยะภายในโรงเรียน
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
๔. ผลสำเร็จของการดำเนินงาน (ระบุผลสำเร็จของการดำเนินงานที่เกิดจากการนำนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบ ผลสำเร็จไปใช้ ที่ส่งผลต่อการพัฒนาผู้เรียน)
       นักเรียนมีทักษะ และปฏิบัติต่อกิจกรรมการจัดการขยะ สามารถลงมือปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง และผู้เรียนสามารถคัดแยกขยะตามภาชนะรองรับขยะแต่ละประเภทได้อย่างถูกต้อง โดยมีนักเรียนระดับชั้นอนุบาล – ประถมศึกษาปีที่ ๖ พร้อมคุณครูลงมาปฏิบัติงานคัดแยกขยะโดยนำขยะที่สามารถนำไปจำหน่ายได้ให้เก็บไว้เพื่อจำหน่าย แล้วนำเงินมาปรับปรุงพัฒนาศูนย์การเรียนรู้การคัดแยกขยะต่อไป ส่วนขยะที่ไม่สามารถจำหน่ายหรือไม่สามารถกลับมาใช้ซ้ำได้ นักเรียนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสู่โรงเรียนปลอดขยะ ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าดำเนินงานด้วยหลัก 3Rs บริหารแบบบูรณาการโดยมีการกำหนดนโยบาย แผน มาตรการ กฎ ระเบียบ และกำกับดูแล ควบคุมการดำเนินงานด้านการจัดการขยะโดย ครู นักเรียน และบุคลากรในโรงเรียนส่งเสริมการจัดการด้านขยะและรักษาสิ่งแวดล้อมภายในโรงเรียนให้เหมาะสมกับบทบาท และสอดคล้องกับการอนุรักษ์และสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน.พัฒนาการเรียนรู้ ในด้านการใช้ทรัพยากร การจัดการขยะและสิ่งแวดล้อม อย่างรู้คุณค่าและยั่งยืนเป็นศูนย์กลางและเครือข่ายในการประสานงานกับท้องถิ่น
๕. แนวทางการนำนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จไปใช้ และแนวทางการพัฒนาต่อยอด (ระบุแนวทางการ นำนวัตกรรม/วิธีปฏิบัติที่ประสบผลสำเร็จไปใช้ และแนวทางการพัฒนาต่อยอด รวมทั้งแนวทางการพัฒนาเพิ่มเติม ให้ประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้น)
       โรงเรียนได้มีการกำหนดโครงสร้างการบริหารโรงเรียนปลอดขยะตามแผนการดำเนินงาน โดยมีการจัดตั้งคณะทำงานซึ่งประกอบด้วยครูบุคลากร และนักเรียน โดยแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบฝ่ายต่าง ๆ และทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบทั้งโรงเรียนโดยได้รับความร่วมมือและสนับสนุนจากเครือข่าย ผู้ปกครอง และกรรมการสถานศึกษา ที่ร่วมกันกำหนดนโยบาย และแผนการดำเนินโครงการโรงเรียนปลอดขยะ โดยกำหนดเป็นเป้าหมายไว้ระยะยาว 5 ปี เพื่อความต่อเนื่องของโครงการ