แนวข้อสอบนักธรรมชั้นตรี พร้อมเฉลย ประจำปี 2567

สำหรับผู้เตรียมสอบนักธรรมและธรรมศึกษาชั้นตรี

รายละเอียด:

• จำนวน: 20 ข้อ
• เวลาทำข้อสอบ: 3 ชั่วโมง
• คะแนนเต็ม: 100 คะแนน
• เกณฑ์การผ่าน: 50 คะแนนขึ้นไป

1. “โลกบาล” คืออะไร?
   • เฉลย: หิริและโอตตัปปะเป็นธรรมที่คุ้มครองโลก เพราะเป็นคุณธรรมที่ทำให้บุคคลละอายและเกรงกลัวต่อบาป ไม่กล้าทำความชั่วทั้งในที่ลับและที่แจ้ง
2. พระรัตนตรัยและคุณของพระสงฆ์?
   • เฉลย: พระรัตนตรัยประกอบด้วย พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์
   • พระสงฆ์มีคุณคือ ปฏิบัติชอบตามคำสอนของพระพุทธเจ้าและสอนให้ผู้อื่นปฏิบัติตาม
3. สติสัมปชัญญะคืออะไร?
   • เฉลย: สติ คือความระลึกได้ สัมปชัญญะ คือความรู้ตัว
   • มีอุปการะมากเพราะทำให้ไม่ประมาทในการทำงาน และเป็นเหตุให้ธรรมอื่นๆ เกิดขึ้น
4. อกุศลมูลคืออะไร?
   • เฉลย: อกุศลมูลคือรากเหง้าของความชั่ว มี 3 อย่าง:
   • โลภะ (ความอยากได้)
   • โทสะ (ความคิดประทุษร้าย)
   • โมหะ (ความหลง)
5. เครื่องวัดความงามในพระพุทธศาสนา?
   • เฉลย: วัดที่คุณธรรม 2 ประการ:
   • ขันติ (ความอดทน)
   • โสรัจจะ (ความสงบเสงี่ยม)
6. อริยสัจ 4 และเหตุแห่งทุกข์?
   • เฉลย: อริยสัจ 4 คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค
   • เหตุให้เกิดทุกข์คือตัณหา (ความทะยานอยาก)
7. อคติที่ต้องละเว้น?
   • เฉลย: อคติ 4 ประการ:
   1. ฉันทาคติ (ลำเอียงเพราะรัก)
   2. โทสาคติ (ลำเอียงเพราะชัง)
   3. โมหาคติ (ลำเอียงเพราะหลง)
   4. ภยาคติ (ลำเอียงเพราะกลัว)
8. ฆราวาสธรรม 4?
   • เฉลย:
   1. สัจจะ (ความซื่อสัตย์)
   2. ทมะ (การฝึกตน)
   3. ขันติ (ความอดทน)
   4. จาคะ (การเสียสละ)
9. การค้าขายต้องห้ามสำหรับอุบาสก?
   • เฉลย: มี 5 อย่าง:
   1. ค้าขายอาวุธ
   2. ค้าขายมนุษย์
   3. ค้าขายสัตว์เพื่อฆ่า
   4. ค้าขายน้ำเมา
   5. ค้าขายยาพิษ
10. อภิณหปัจจเวกขณ์ 5?
    • เฉลย: ธรรมที่ควรพิจารณาเนืองๆ:
    1. ความแก่เป็นธรรมดา
    2. ความเจ็บไข้เป็นธรรมดา
    3. ความตายเป็นธรรมดา
    4. ความพลัดพรากจากของรักของชอบใจ
    5. การมีกรรมเป็นของตน
11. ทุจริตมีกี่อย่าง อะไรบ้าง?
    • เฉลย: มี 3 อย่าง
    1. กายทุจริต (ประพฤติชั่วทางกาย)
    2. วจีทุจริต (ประพฤติชั่วทางวาจา)
    3. มโนทุจริต (ประพฤติชั่วทางใจ)
12. มิตรแท้มีกี่จำพวก อะไรบ้าง?
    • เฉลย: มี 4 จำพวก
    1. มิตรมีอุปการะ
    2. มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข
    3. มิตรแนะประโยชน์
    4. มิตรมีความรักใคร่
13. สังคหวัตถุ 4 มีอะไรบ้าง?
    • เฉลย:
    1. ทาน (การให้)
    2. ปิยวาจา (วาจาเป็นที่รัก)
    3. อัตถจริยา (การประพฤติประโยชน์)
    4. สมานัตตตา (การวางตนเสมอต้นเสมอปลาย)
14. ไตรลักษณ์คืออะไร?
    • เฉลย: ลักษณะ 3 ประการของสังขาร:
    1. อนิจจตา (ความไม่เที่ยง)
    2. ทุกขตา (ความเป็นทุกข์)
    3. อนัตตตา (ความไม่ใช่ตัวตน)
15. พุทธคุณ 3 ประการมีอะไรบ้าง?
    • เฉลย:
    1. พระปัญญาคุณ (คุณคือปัญญา)
    2. พระวิสุทธิคุณ (คุณคือความบริสุทธิ์)
    3. พระมหากรุณาคุณ (คุณคือพระมหากรุณา)
16. อินทรียสังวรคืออะไร?
    • เฉลย: การสำรวมอินทรีย์ทั้ง 6 คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไม่ให้ยินดียินร้ายในเวลารับอารมณ์
17. บุญกิริยาวัตถุ 3 คืออะไร?
    • เฉลย:
    1. ทานมัย (บุญสำเร็จด้วยการให้)
    2. สีลมัย (บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล)
    3. ภาวนามัย (บุญสำเร็จด้วยการเจริญภาวนา)
18. อิทธิบาท 4 มีอะไรบ้าง?
    • เฉลย:
    1. ฉันทะ (ความพอใจ)
    2. วิริยะ (ความเพียร)
    3. จิตตะ (ความคิดจดจ่อ)
    4. วิมังสา (ความไตร่ตรอง)
19. นิวรณ์ 5 คืออะไร?
    • เฉลย: ธรรมที่กั้นจิตไม่ให้บรรลุความดี:
    1. กามฉันท์ (ความพอใจในกาม)
    2. พยาบาท (ความคิดร้าย)
    3. ถีนมิทธะ (ความง่วงเหงา)
    4. อุทธัจจกุกกุจจะ (ความฟุ้งซ่านรำคาญ)
    5. วิจิกิจฉา (ความลังเลสงสัย)
20. ทิศ 6 ในทางพระพุทธศาสนามีอะไรบ้าง?
    • เฉลย:
    1. ทิศเบื้องหน้า – มารดาบิดา
    2. ทิศเบื้องขวา – ครูอาจารย์
    3. ทิศเบื้องหลัง – บุตรภรรยา
    4. ทิศเบื้องซ้าย – มิตรสหาย
    5. ทิศเบื้องต่ำ – คนรับใช้
    6. ทิศเบื้องบน – พระสงฆ์