ประวัติ “สุนทรภู่” กวีเอกของไทยและของโลก ทำความรู้จักยอดนักกลอน 26 มิถุนายนนี้
1. วันสุนทรภู่คือวันอะไร?
วันสุนทรภู่ ตรงกับวันที่ 26 มิถุนายนของทุกปี เป็นวันคล้ายวันเกิดของ พระสุนทรโวหาร (ภู่) หรือที่เราคุ้นเคยกันในนาม “สุนทรภู่“ ท่านคือยอดกวีเอกผู้สร้างสรรค์ผลงานบทกลอนอันทรงคุณค่ามากมาย และได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโกให้เป็น บุคคลสำคัญของโลก ด้านวรรณกรรมในปี พ.ศ. 2529
2. สุนทรภู่มีประวัติความเป็นมาอย่างไร?
สุนทรภู่ เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2329 ณ บริเวณด้านเหนือของพระราชวังหลัง (ปัจจุบันคือสถานีรถไฟบางกอกน้อย)
- วัยเยาว์: บิดามารดาหย่าร้างกันตั้งแต่ท่านยังเด็ก สุนทรภู่เติบโตมากับมารดา และได้เข้าเรียนที่วัดชีปะขาว (วัดศรีสุดารามในปัจจุบัน)
- ชีวิตรักและราชการช่วงต้น: สุนทรภู่ลอบรักกับสาวชาววังชื่อ “จัน” จนถูกลงโทษ ภายหลังได้เข้ารับราชการใน รัชกาลที่ 2 และได้รับความโปรดปรานจนได้รับแต่งตั้งเป็น ขุนสุนทรโวหาร ทำหน้าที่เป็นกวีที่ปรึกษาใกล้ชิด
- ช่วงชีวิตผกผัน: ในสมัย รัชกาลที่ 3 ท่านถูกถอดถอนจากตำแหน่งและออกบวชอยู่หลายครั้ง
- กลับมารับราชการอีกครั้ง: ในสมัย รัชกาลที่ 4 ท่านได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระสุนทรโวหาร เจ้ากรมอาลักษณ์ฝ่ายพระบวรราชวัง และถึงแก่กรรมในปี พ.ศ. 2398 สิริอายุ 69 ปี
3. ผลงานชิ้นเอกของสุนทรภู่มีอะไรบ้าง?
สุนทรภู่สร้างสรรค์ผลงานไว้มากมาย โดยเฉพาะประเภทกลอนที่รวดเร็วและไพเราะ ผลงานสำคัญที่ทุกคนรู้จักดี ได้แก่:
- นิทาน:
- พระอภัยมณี: วรรณคดีชิ้นเอกที่โด่งดังระดับโลก เป็นเรื่องราวแฟนตาซีผจญภัย
- พระไชยสุริยา: นิทานสอนอ่านที่ใช้กาพย์หลายชนิด
- โคบุตร, ลักษณวงศ์, สิงหไกรภพ
- นิราศ:
- นิราศภูเขาทอง: นิราศยอดนิยมที่บรรยายการเดินทางและอารมณ์
- นิราศเมืองแกลง: นิราศเรื่องแรกของท่าน
- นิราศพระบาท, นิราศสุพรรณ (โคลง), นิราศวัดเจ้าฟ้า, นิราศอิเหนา, รำพันพิลาป, นิราศพระปฐม, นิราศเมืองเพชร
- สุภาษิต:
- สุภาษิตสอนหญิง: ให้ข้อคิดและคติสอนใจ
- สวัสดิรักษา, เพลงยาวถวายโอวาท
- บทละคร: อภัยนุราช
- บทเสภา: ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม, เสภาพระราชพงศาวดาร
- บทเห่กล่อมพระบรรทม: เช่น เห่เรื่องพระอภัยมณี, เห่เรื่องโคบุตร
4. ทำไมสุนทรภู่จึงเป็น “กวีเอกของโลก”?
ในปี พ.ศ. 2529 ซึ่งเป็นปีครบรอบ 200 ปีชาตกาลของท่าน องค์การยูเนสโก ได้ประกาศยกย่องให้สุนทรภู่เป็น บุคคลสำคัญของโลกด้านวรรณกรรม ท่านเป็นชาวไทยคนที่ 5 และเป็นสามัญชนคนแรกที่ได้รับเกียรตินี้ เนื่องด้วยผลงานของท่านมีคุณค่าทางวรรณศิลป์และความเป็นสากลที่โดดเด่น มีอิทธิพลต่อภาษาและวรรณกรรมไทยอย่างมหาศาล และเป็นที่รู้จักแพร่หลาย
5. มีอนุสาวรีย์สุนทรภู่ที่ไหนบ้าง?
เพื่อรำลึกถึงสุนทรภู่ ได้มีการสร้างอนุสาวรีย์และหุ่นปั้นของท่านไว้หลายแห่ง เช่น:
- อนุสาวรีย์สุนทรภู่ เมืองแกลง (ระยอง): สร้างขึ้นที่บ้านเกิดของบิดาท่าน มีหุ่นปั้นสุนทรภู่และตัวละครในพระอภัยมณี
- อนุสาวรีย์สุนทรภู่ เมืองเพชรบุรี: ตั้งอยู่ที่ท่าน้ำหลังวัดพลับพลาชัย เชื่อว่าเป็นบ้านเกิดของมารดาท่าน
- อนุสาวรีย์สุนทรภู่ กรุงเทพฯ: ตั้งอยู่ที่วัดศรีสุดาราม บางกอกน้อย สถานที่ที่เชื่อว่าท่านเคยเล่าเรียน
- หุ่นขี้ผึ้งสุนทรภู่: จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย จ.นครปฐม
- พิพิธภัณฑ์สุนทรภู่ (กุฏิสุนทรภู่): ที่วัดเทพธิดาราม กรุงเทพฯ ซึ่งเคยเป็นที่พำนักของท่าน
6. กิจกรรมในวันสุนทรภู่มีอะไรบ้าง?
ในวันที่ 26 มิถุนายนของทุกปี มีการจัดกิจกรรมเพื่อรำลึกและส่งเสริมผลงานของสุนทรภู่ เช่น:
- การจัดนิทรรศการประวัติชีวิตและผลงานของท่าน
- การแสดงผลงานวรรณกรรมประเภทนิทานของสุนทรภู่
- การประกวดและแข่งขันต่างๆ เช่น ประชันสักวา ตอบคำถามเกี่ยวกับประวัติและผลงาน
สรุป: วันสุนทรภู่เป็นโอกาสสำคัญที่คนไทยจะได้ย้อนรำลึกถึง “สุนทรภู่” ยอดกวีผู้สร้างสรรค์บทประพันธ์ที่ยังคงเป็นคำสอนและวรรคทองอยู่ในใจเราทุกคน และร่วมกันสืบสานมรดกทางภาษาและวรรณกรรมอันทรงคุณค่านี้ต่อไป
