สพฐ. มีหนังสือลงวันที่ 29 ตุลาคม 2569 กำชับสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาในสังกัดให้ปฏิบัติตามแนวนโยบายทรงผมนักเรียนอย่างเคร่งครัด โดยคำนึงถึงสิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยของผู้เรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา หนังสือครั้งนี้ย้ำแนวทางที่แจ้งไว้แล้วตั้งแต่ปี 2566 จึงไม่ใช่การเพิ่งยกเลิกระเบียบทรงผมในปี 2569
หนังสือใหม่ย้ำอะไร และระเบียบเดิมยกเลิกเมื่อไร
หนังสือ สพฐ. วันที่ 29 ตุลาคม 2569 อ้างถึงหนังสือวันที่ 24 เมษายน 2566 ซึ่งแจ้งการยกเลิกระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการไว้ทรงผมของนักเรียน พ.ศ. 2563 และแนวนโยบายที่สถานศึกษาต้องนำไปดำเนินการ
ระเบียบยกเลิกประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2566 และกำหนดให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ ส่วนหนังสือปี 2569 เป็นการกำชับให้เขตพื้นที่และโรงเรียนในสังกัด สพฐ. ถือปฏิบัติตามแนวนโยบายเดิมอย่างเคร่งครัด
นักเรียนไว้ผมสั้นหรือยาวได้ โรงเรียนวางกติกาอย่างไร
แนวนโยบายแนบท้ายหนังสือสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ วันที่ 30 มีนาคม 2566 ระบุว่า นักเรียนและนักศึกษาจะไว้ผมสั้นหรือผมยาวก็ได้ โรงเรียนอาจกำหนดลักษณะให้เหมาะกับบริบท หรือตามเพศสภาพหรือเพศวิถีของผู้เรียน โดยต้องไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชนและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
การกำหนดกติกาของโรงเรียนมีขั้นตอนสำคัญที่ต้องดำเนินการร่วมกัน ได้แก่
- รับฟังผู้เกี่ยวข้อง ทั้งผู้แทนครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เปิดรับความเห็นต่อร่างระเบียบอย่างโปร่งใส ไม่เลือกปฏิบัติ ตรวจสอบได้ และรับฟังเสียงข้างน้อยด้วย
- เสนอขอความเห็นชอบก่อนประกาศใช้ จากคณะกรรมการสถานศึกษาหรือคณะกรรมการบริหารโรงเรียน แล้วแต่กรณี
- เผยแพร่และแจ้งให้ทราบทั่วกัน เช่น ผ่านระบบสารสนเทศ คู่มือรับสมัคร หรือบริเวณโรงเรียน พร้อมแจ้งนักเรียน ครู และบุคลากรให้เข้าใจตรงกัน
เมื่อนักเรียนไม่ทำตามกติกา ต้องคำนึงถึงสิทธิในร่างกาย
แนวนโยบายข้อ 3 ให้พิจารณาวิธีปรับปรุงพฤติกรรมอย่างเหมาะสม และระบุว่าไม่ควรดำเนินการที่อาจกระทบสิทธิและเสรีภาพในร่างกายของผู้เรียนโดยตรง โดยยกตัวอย่าง การตัดผมนักเรียนเองโดยทันที
หากมีการลงโทษ ข้อ 4 ให้ดำเนินการตามหลักการของระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการลงโทษนักเรียนหรือนักศึกษา พ.ศ. 2548 ซึ่งกำหนดโทษไว้ 4 สถาน ได้แก่ ว่ากล่าวตักเตือน ทำทัณฑ์บน ตัดคะแนนความประพฤติ และทำกิจกรรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม อีกทั้งห้ามใช้วิธีรุนแรง กลั่นแกล้ง หรือลงโทษด้วยความโกรธหรือพยาบาท
จุดที่โรงเรียนควรตรวจทบทวนก่อนสื่อสารกับนักเรียน
จากขั้นตอนในแนวนโยบาย โรงเรียนสามารถใช้คำถามต่อไปนี้ตรวจความพร้อมของตนเอง โดยเป็นข้อเสนอสำหรับนำไปทบทวนงาน ไม่ใช่ข้อกำหนดใหม่เพิ่มเติมจากหนังสือ
- ระเบียบทรงผมที่ใช้กับนักเรียนเป็นฉบับใด และมีเนื้อหาสอดคล้องกับแนวนโยบายปี 2566 หรือไม่
- มีหลักฐานการรับฟังความคิดเห็นและการเห็นชอบของคณะกรรมการก่อนประกาศใช้หรือไม่
- นักเรียนและผู้ปกครองเข้าถึงกติกาฉบับเดียวกับที่ครูใช้ปฏิบัติได้จากที่ใด
- ครูและฝ่ายดูแลนักเรียนเข้าใจวิธีปรับพฤติกรรมที่ไม่กระทบสิทธิในร่างกายตรงกันหรือไม่
นักเรียนและผู้ปกครองที่ต้องการทราบกติกาของตนเอง ควรเริ่มจากขออ่านระเบียบฉบับที่โรงเรียนประกาศใช้ และสอบถามข้อที่ยังไม่ชัดเจนกับครูที่ปรึกษาหรือฝ่ายที่รับผิดชอบ ส่วนโรงเรียนสามารถใช้เอกสารแนบด้านล่างตรวจเทียบแนวปฏิบัติได้โดยตรง
อ่านหนังสือและเอกสารต้นทาง
- หนังสือ สพฐ. วันที่ 29 ตุลาคม 2569 กำชับการดำเนินการตามแนวนโยบายทรงผม (PDF)
- ชุดเอกสารระเบียบยกเลิกปี 2566 แนวนโยบายทรงผม และระเบียบการลงโทษ (PDF 7 หน้า) — แนวนโยบายอยู่หน้า 3 ของไฟล์ และระเบียบการลงโทษอยู่หน้า 5–6
อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง: เปิดเทอม 2/2569 สพฐ. ย้ำความปลอดภัย พร้อมเช็กลิสต์ครูตรวจความพร้อม
แหล่งข้อมูล: หนังสือสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานและเอกสารกระทรวงศึกษาธิการที่เผยแพร่ประกอบ ข่าวครูบ้านนอกดอทคอม วันที่ 31 ตุลาคม 2569 เรียบเรียงโดย การศึกษาไทย ตรวจเอกสารวันที่ 1 พฤศจิกายน 2569
