IOC (Index of Item–Objective Congruence) ใช้รวบรวมความเห็นผู้เชี่ยวชาญว่าแต่ละข้อสอดคล้องกับวัตถุประสงค์หรือไม่ ไม่ใช่ใบรับรองว่าเครื่องมือถูกต้องทุกด้าน และไม่ใช่ค่าความเชื่อมั่น
> สถานะข้อมูล > ตรวจสอบล่าสุด: 2 สิงหาคม 2569 > หลักวิชาการ: อิงวิธี item–objective congruence ของ Rovinelli และ Hambleton > คำแนะนำ: จำนวนผู้เชี่ยวชาญ เกณฑ์รับข้อ และแบบฟอร์มต้องกำหนดล่วงหน้าให้เหมาะกับงาน
ก่อนคำนวณ ต้องทำตารางข้อ–วัตถุประสงค์
ระบุผลลัพธ์หรือนิยามเชิงปฏิบัติการของตัวแปร แล้วจับคู่ข้อคำถามกับสิ่งที่ตั้งใจวัด หากวัตถุประสงค์กว้างหรือซ้อนกัน ผู้เชี่ยวชาญจะให้คะแนนต่างกันเพราะกรอบไม่ชัด ไม่ใช่เพราะสูตรมีปัญหา
เอกสารที่ส่งผู้เชี่ยวชาญควรมี
- วัตถุประสงค์และนิยามตัวแปร
- กลุ่มเป้าหมายและบริบทการใช้
- คำชี้แจงและเครื่องมือฉบับเต็ม
- ตารางให้คะแนนรายข้อ พร้อมช่องเหตุผล
- เกณฑ์การตัดสินที่แจ้งไว้ก่อน
การให้คะแนนและสูตร
รูปแบบที่ใช้แพร่หลายให้ผู้เชี่ยวชาญพิจารณารายข้อเป็น `+1` สอดคล้อง, `0` ไม่แน่ใจ และ `-1` ไม่สอดคล้อง แล้วคำนวณ
`IOC = ผลรวมคะแนนผู้เชี่ยวชาญ / จำนวนผู้เชี่ยวชาญ`
ตัวอย่าง ผู้เชี่ยวชาญ 3 คนให้ `+1, +1, 0` ค่า IOC เท่ากับ `2/3 = 0.67` แต่ตัวเลขยังไม่บอกว่าข้อความกำกวม เนื้อหาเกินระดับผู้เรียน หรือมีคำถามสองประเด็น จึงต้องอ่านเหตุผลประกอบ
แปลผลอย่างระมัดระวัง
ไม่ควรประกาศว่า “ผ่านเพราะมากกว่า 0.50” โดยไม่อธิบายจำนวนผู้เชี่ยวชาญและเกณฑ์ที่ใช้ ค่าเดียวกันมีความหมายต่างเมื่อจำนวนผู้ประเมินต่างกัน และเกณฑ์นิยมไม่ใช่กฎหมายกลางสำหรับงานวิจัยทุกประเภท
ให้จัดข้อเป็นสามกลุ่ม: ใช้ได้ตามเกณฑ์, ปรับแล้วประเมินซ้ำ, และตัดออกหรือเขียนใหม่ หากผู้เชี่ยวชาญเห็นต่างมาก ควรตรวจนิยามและวัตถุประสงค์ก่อนเฉลี่ยความเห็นจนความขัดแย้งหายไป
IOC ไม่ทดแทนอะไร
- ไม่ทดแทนการทดลองใช้กับผู้เรียนจริง
- ไม่บอกความยากหรืออำนาจจำแนกของข้อสอบ
- ไม่บอกความเชื่อมั่นของคะแนน
- ไม่ยืนยันโครงสร้างตัวแปร
- ไม่แก้ปัญหากลุ่มตัวอย่างหรือแบบวิจัย
หลังปรับเครื่องมือ ควรทดลองใช้ ตรวจความเข้าใจ เวลาในการตอบ ข้อมูลสูญหาย การกระจายคะแนน และดัชนีอื่นที่ตรงกับชนิดเครื่องมือ ดูแนวทางต่อใน การสร้างเครื่องมือวิจัยในชั้นเรียน และ การตรวจคุณภาพข้อสอบ
ขั้นตอนทำงานที่ตรวจสอบย้อนหลังได้
- กำหนดนิยามและตารางข้อ–วัตถุประสงค์
- คัดผู้เชี่ยวชาญที่ตรงทั้งเนื้อหาและการวัด
- ส่งเอกสารชุดเดียวกันโดยไม่ชี้นำ
- เก็บคะแนนและเหตุผลรายคน
- คำนวณรายข้อ ไม่รายฉบับอย่างเดียว
- บันทึกการแก้ไขทีละข้อ
- ส่งประเมินซ้ำเมื่อแก้สาระสำคัญ
- ทดลองใช้และรายงานหลักฐานคุณภาพด้านอื่น
จริยธรรมและการรายงาน
ไม่ควรใส่ชื่อผู้เชี่ยวชาญโดยไม่ได้รับอนุญาต รายงานอย่างน้อยจำนวน คุณสมบัติที่เกี่ยวข้อง วิธีให้คะแนน เกณฑ์ตัดสิน ผลรายข้อ และสิ่งที่แก้ ไม่เลือกเปิดเผยเฉพาะข้อที่ผ่าน
แหล่งอ้างอิง
- Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. *Dutch Journal for Educational Research*, 2, 49–60.
- Turner, R. C., & Carlson, L. (2003). Indexes of Item-Objective Congruence for Multidimensional Items. *Applied Measurement in Education*, 16(2), 163–171.
- SAS Institute. Computing Indices of Item Congruence for Test Development Validity Assessments.
หมายเหตุจากกองบรรณาธิการ: IOC เป็นหลักฐานหนึ่งของความตรงเชิงเนื้อหา ไม่ควรใช้เป็นตราประทับคุณภาพของเครื่องมือทั้งฉบับ
