แนวข้อสอบครูผู้ช่วย 2569 การปฏิบัติงานครู 20 สถานการณ์ ชุดที่ 5 ชุดฝึก 20 สถานการณ์นี้ใช้ตัดสินใจเรื่องการวางแผนงาน การพัฒนาตน การทำงานร่วมกัน และการติดตามผลผู้เรียน คำว่า “สมรรถนะ” ในบทนี้เป็นกรอบฝึกคิด ไม่ใช่ชื่อหมวดข้อเขียนทางการตาม ว14/2566 ผู้สมัครต้องยึดประกาศสอบของหน่วยงานตนเอง
วิธีฝึก: ทำครั้งละ 5 ข้อโดยปิดเฉลยก่อน เลือกคำตอบพร้อมเขียนเหตุผลสั้น ๆ แล้วเปิดดูเฉลย หากตอบถูกจากการเดาให้ทำเครื่องหมายไว้กลับมาทบทวน
วางแผนและติดตามผล
ข้อ 1. ครูตั้งเป้าว่าจะ “พัฒนาการอ่าน” แต่ยังไม่รู้ว่าจะดูผลอย่างไร ควรทำอะไรต่อ
- ก. เขียนว่าอ่านดีขึ้นโดยไม่เก็บงาน
- ข. ระบุพฤติกรรมอ่านที่ต้องการและงานสั้นที่ใช้ดูความก้าวหน้า
- ค. เพิ่มจำนวนกิจกรรมก่อนกำหนดเป้า
- ง. ใช้คะแนนรวมปลายปีเท่านั้น
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ข. เป้าหมายที่ตรวจได้ช่วยเลือกกิจกรรมและดูว่าผู้เรียนก้าวหน้าจริงหรือไม่
ข้อ 2. หลังใช้วิธีสอนใหม่ คะแนนเฉลี่ยเพิ่ม แต่เด็กบางคนยังไม่เข้าใจ ครูควรทำอย่างไร
- ก. แยกดูงานรายคนและรูปแบบข้อผิดก่อนปรับการช่วย
- ข. รายงานเฉพาะค่าเฉลี่ย
- ค. เลิกช่วยเด็กที่คะแนนต่ำกว่าเฉลี่ย
- ง. สรุปว่าวิธีใหม่สำเร็จสำหรับทุกคน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ก. ค่าเฉลี่ยอาจซ่อนความต่างรายคน ต้องดูหลักฐานที่นำไปแก้จุดติดได้
ข้อ 3. ครูมีภาระหลายงานและใกล้กำหนดส่งแผน ควรจัดลำดับอย่างไร
- ก. รับงานเพิ่มโดยไม่บอกข้อจำกัด
- ข. ส่งแผนว่างเพื่อให้ทันเวลา
- ค. แยกงานจำเป็นและกำหนดเวลา ประสานผู้เกี่ยวข้องเมื่อมีข้อจำกัดจริง
- ง. ทำงานที่ง่ายที่สุดทั้งหมดก่อน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ค. การจัดงานต้องรักษาคุณภาพงานหลักและสื่อสารความเสี่ยงล่วงหน้า
ข้อ 4. กิจกรรมที่เคยใช้ได้ดีกับห้องหนึ่งใช้กับอีกห้องแล้วไม่สำเร็จ ครูควรทำอย่างไร
- ก. ใช้เหมือนเดิมทุกอย่างเพราะเคยสำเร็จ
- ข. ยกเลิกเป้าหมายการเรียนรู้
- ค. ตรวจความพร้อมและคำตอบของห้องใหม่ก่อนปรับขั้นหรือสื่อ
- ง. โทษห้องใหม่ว่าไม่ตั้งใจ
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ค. วิธีสอนไม่มีสูตรเดียวสำหรับทุกบริบท หลักฐานผู้เรียนช่วยกำหนดสิ่งที่ต้องปรับ
ข้อ 5. ครูพบว่าตัวเองไม่มั่นใจเรื่องการให้ข้อมูลย้อนกลับ ควรพัฒนาตนอย่างไร
- ก. คัดข้อความจากคนอื่นมาใช้ทุกงาน
- ข. ลงอบรมอย่างเดียวโดยไม่ลองใช้
- ค. รอประเมินปลายปีค่อยเปลี่ยน
- ง. ขอเพื่อนสังเกตการสอน ทดลองคำแนะนำเฉพาะจุด แล้วดูงานที่เด็กแก้
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ง. การพัฒนาตนเชื่อมการเรียนรู้ใหม่กับการทดลองและผลของผู้เรียน
พัฒนางานสอนจากหลักฐาน
ข้อ 6. มีงานวิจัยอ้างว่าวิธีหนึ่งทำให้คะแนนสูงขึ้น ครูจะนำมาใช้ควรตรวจอะไร
- ก. ใช้ทันทีทุกห้องเพราะมีคำว่าวิจัย
- ข. ดูเฉพาะหัวข้อข่าว
- ค. ดูบริบท กลุ่มตัวอย่าง วิธีวัด และลองปรับใช้พร้อมติดตามในห้องตน
- ง. เลือกเฉพาะผลที่ตรงความเชื่อเดิม
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ค. หลักฐานจากบริบทหนึ่งต้องตีความก่อนใช้กับผู้เรียนอีกกลุ่ม
ข้อ 7. ครูสองคนทำแผนร่วมกัน แต่คนหนึ่งรับงานทุกส่วน ควรแก้อย่างไร
- ก. ยกเลิกการทำงานร่วมทันที
- ข. แบ่งบทบาท ผลงาน และวันส่งให้ชัด แล้วติดตามร่วมกัน
- ค. ปล่อยให้คนเดิมทำทั้งหมด
- ง. ให้เครดิตเท่ากันโดยไม่พูดเรื่องงาน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ข. ทีมทำงานได้เมื่อความรับผิดชอบและการส่งต่องานตรวจสอบได้
ข้อ 8. เพื่อนครูเสนอวิธีที่ต่างจากตนในการช่วยเด็ก ครูควรตอบสนองอย่างไร
- ก. เลือกจากอายุงานอย่างเดียว
- ข. ถามหลักฐานและทดลองทางเลือกที่ปลอดภัยโดยตกลงวิธีดูผล
- ค. ปฏิเสธเพราะไม่ใช่วิธีของตน
- ง. โต้เถียงต่อหน้านักเรียน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ข. การตัดสินร่วมควรยึดเป้าหมายและหลักฐานมากกว่าสถานะของผู้เสนอ
ข้อ 9. การประชุมทีมจบโดยเขียนว่า “ทุกคนช่วยกัน” แต่ไม่มีงานคืบหน้า ควรปรับบันทึกอย่างไร
- ก. รอประชุมครั้งหน้าจึงค่อยแบ่งงาน
- ข. เพิ่มคำว่าด่วนทุกบรรทัด
- ค. ส่งบันทึกเดิมซ้ำ
- ง. ระบุงาน ผู้รับผิดชอบ และวันตรวจความคืบหน้าของแต่ละเรื่อง
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ง. งานร่วมต้องมีเจ้าของและจุดตรวจที่ชัดจึงตามต่อได้
ข้อ 10. ครูร่วมพัฒนาสื่อกับเพื่อนและจะนำเสนอผลงาน ควรทำอย่างไร
- ก. ระบุผู้ร่วมทำและบทบาทตามจริงพร้อมตรวจสิทธิของสื่อที่ใช้
- ข. ใช้ภาพจากอินเทอร์เน็ตโดยไม่ตรวจ
- ค. อ้างเป็นผลงานตนคนเดียว
- ง. เอาชื่อเพื่อนออกเพราะตนเป็นผู้นำเสนอ
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ก. การให้เครดิตและความถูกต้องของสิทธิเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานวิชาชีพ
ทำงานร่วมกับคนอื่น
ข้อ 11. ผู้ปกครองถามว่าลูกดีขึ้นหรือไม่ ครูมีเพียงคะแนนรวมหนึ่งครั้ง ควรสื่อสารอย่างไร
- ก. ยืนยันว่าดีขึ้นแน่นอน
- ข. บอกข้อมูลที่มีและข้อจำกัด แล้วเสนอเก็บงานเทียบเป้าหมายอีกช่วง
- ค. เทียบกับเด็กคนอื่นพร้อมเปิดชื่อ
- ง. บอกว่าไม่มีทางรู้จึงไม่ต้องติดตาม
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ข. การสื่อสารผลต้องแยกสิ่งที่รู้จากสิ่งที่ยังต้องตรวจ
ข้อ 12. ครูจะส่งข้อความแจ้งงานค้างผู้เรียน ควรเขียนอย่างไร
- ก. ระบุชื่องาน สิ่งที่ต้องแก้ วันส่ง และช่องทางถาม โดยส่งผ่านช่องทางที่เหมาะ
- ข. แจ้งเพียงว่ารีบส่งโดยไม่มีรายละเอียด
- ค. ส่งคะแนนทั้งห้องพร้อมชื่อ
- ง. เขียนว่าไม่รับผิดชอบทุกคน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ก. ข้อความที่ทำตามได้ช่วยแก้งานและลดความคลาดเคลื่อน
ข้อ 13. ครูใช้ข้อมูลคะแนนรายคนวางกลุ่มช่วย แต่ไฟล์แชร์ได้สาธารณะ ควรทำอย่างไร
- ก. ส่งลิงก์ให้ทุกคนในชุมชน
- ข. ปล่อยสาธารณะเพื่อความสะดวก
- ค. จำกัดสิทธิการเข้าถึงไฟล์ตามหน้าที่และใช้ข้อมูลเท่าที่จำเป็น
- ง. ลบหลักฐานทั้งหมดโดยไม่เก็บอย่างเหมาะสม
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ค. ข้อมูลผู้เรียนควรเข้าถึงได้เฉพาะผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้อง
ข้อ 14. ผู้เรียนขาดเรียนหลายวัน ครูและฝ่ายดูแลช่วยเหลือจะประสานกันอย่างไร
- ก. ให้ครูคนเดียวจัดการทุกอย่าง
- ข. สรุปสาเหตุจากข่าวลือ
- ค. ส่งประวัติทั้งหมดในกลุ่มใหญ่
- ง. ใช้ข้อมูลที่จำเป็น ระบุผู้ติดต่อและขั้นติดตาม โดยไม่ส่งเรื่องส่วนตัวในวงกว้าง
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ง. การส่งต่องานที่ชัดและเคารพข้อมูลส่วนตัวช่วยให้เด็กได้รับการช่วยต่อเนื่อง
ข้อ 15. ครูออกแบบภาระงานก่อนอ่านตัวชี้วัด แล้วพบว่าชิ้นงานไม่แสดงสิ่งที่ต้องเรียน ควรทำอย่างไร
- ก. ใช้ชิ้นงานเดิมเพราะทำสื่อแล้ว
- ข. เพิ่มจำนวนหน้าโดยไม่เปลี่ยนงาน
- ค. กลับไปกำหนดเป้าหมายและหลักฐาน แล้วปรับภาระงานหรือเกณฑ์ให้ตรง
- ง. ให้คะแนนจากความสวยแทน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ค. ความสอดคล้องระหว่างเป้าหมาย งาน และเกณฑ์ทำให้การประเมินมีความหมาย
สื่อสารและรับผิดชอบงาน
ข้อ 16. เด็กอ่านคำได้แต่สรุปเหตุผลของตัวละครไม่ได้ ครูควรช่วยอย่างไร
- ก. ให้ฝึกอ่านเร็วขึ้นอย่างเดียว
- ข. ให้ชี้เหตุการณ์และคำในเรื่องที่สนับสนุนความคิด ก่อนเขียนเหตุผลสั้น ๆ
- ค. เฉลยเหตุผลให้คัดทุกครั้ง
- ง. สรุปว่าอ่านไม่ได้ทั้งหมด
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ข. จุดติดคือการอนุมานจากข้อความ จึงต้องฝึกหาหลักฐานและเชื่อมเหตุผล
ข้อ 17. ครูทดลองใช้ใบงานใหม่แล้วเด็กทำได้ดี แต่ข้อสอบใหม่ง่ายกว่าเดิม ควรรายงานผลอย่างไร
- ก. รายงานสิ่งที่พบพร้อมข้อจำกัดของเครื่องมือและยังไม่สรุปสาเหตุแน่นอน
- ข. ยืนยันว่าวิธีใหม่ทำให้เก่งขึ้น
- ค. ซ่อนความต่างของข้อสอบ
- ง. สรุปว่าใบงานไม่มีผลแน่นอน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ก. ผลที่สูงขึ้นอาจมาจากความยากของเครื่องมือ ต้องแยกข้อสังเกตจากข้อสรุปเชิงเหตุ
ข้อ 18. โครงการอ่านหนังสือมีผู้เข้าร่วมมาก แต่ไม่มีข้อมูลการอ่านจริง ควรปรับการติดตามอย่างไร
- ก. เลิกติดตามเพื่อไม่เพิ่มงาน
- ข. ใช้ยอดเข้าร่วมแทนผลการเรียนรู้
- ค. นับจำนวนรูปถ่ายกิจกรรม
- ง. เก็บงานอ่านสั้น ๆ ตามเป้าหมายและเสียงผู้เรียนควบคู่จำนวนผู้เข้าร่วม
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ง. จำนวนผู้เข้าร่วมบอกการเข้าถึง แต่ไม่บอกว่าทักษะเปลี่ยนอย่างไร
ข้อ 19. ครูได้รับข้อร้องเรียนว่าเกณฑ์ให้คะแนนไม่ชัด ควรตอบอย่างไร
- ก. เปลี่ยนคะแนนทุกคนทันทีโดยไม่ตรวจ
- ข. บอกว่าครูตัดสินถูกเสมอ
- ค. ลบงานที่ตรวจไปแล้ว
- ง. เปิดเกณฑ์และตัวอย่างงานที่ใช้จริง รับฟังจุดกำกวมและแก้ตามขั้นตอน
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ง. ความโปร่งใสและการตรวจหลักฐานช่วยแก้ความไม่ชัดอย่างเป็นธรรม
ข้อ 20. ปลายภาค ครูจะสรุปว่าตนพัฒนางานได้หรือไม่ หลักฐานใดเหมาะที่สุด
- ก. เปรียบเทียบงานผู้เรียนตามเป้าหมาย บันทึกสิ่งที่ปรับ และข้อจำกัดของผล
- ข. จำนวนโพสต์ประชาสัมพันธ์
- ค. จำนวนกิจกรรมที่จัดอย่างเดียว
- ง. ความรู้สึกว่าคาบสนุก
ดูเฉลยและเหตุผล
ตอบ ก. การพัฒนางานต้องดูผลต่อผู้เรียนและอธิบายว่ามีการปรับอะไรจากหลักฐาน
ใช้คะแนนทบทวนให้ตรงจุด
นับข้อที่ถูกโดยมีเหตุผลแยกจากข้อที่เดาถูก แล้วจดว่าพลาดเพราะอ่านเงื่อนไขไม่ครบ ไม่รู้หลัก หรือเลือกทางปฏิบัติที่ไม่ตรงปัญหา กลับมาทำข้อที่พลาดด้วยโจทย์ใหม่ก่อนสรุปว่าเข้าใจแล้ว คะแนนชุดฝึกนี้ไม่ใช่เกณฑ์ผ่านการสอบจริง
แหล่งอ้างอิงและขอบเขต
โจทย์เป็นสถานการณ์สมมติเพื่อฝึกการตัดสินใจ ไม่ใช่ข้อสอบของหน่วยงานหรือคำวินิจฉัยรายกรณี หากเป็นข้อกฎหมายหรือประกาศสอบให้ตรวจฉบับที่ใช้ในรอบสมัครของตน
- หลักเกณฑ์สอบครูผู้ช่วย ว14/2566 — ก.ค.ศ.
- หลักเกณฑ์ประเมินตำแหน่งและวิทยฐานะครู ว9/2564 — ก.ค.ศ.
- แนวปฏิบัติการวัดและประเมินผล — สพฐ.










