ข้อสรุปที่ฟังดูสมเหตุสมผลอาจไม่ได้ตามมาจากเงื่อนไขที่ให้ บทนี้ใช้ประโยคสั้น ๆ ฝึกแยกการยืนยันเหตุ การปฏิเสธผล และการย้อนเงื่อนไขผิดทาง
แบบฝึกต้นฉบับสำหรับทบทวนพื้นฐาน ไม่ใช่ข้อสอบจริงหรือการยืนยันว่าจะออกสอบ ใช้ประกอบการเตรียมตัวและตรวจขอบเขตสอบจากประกาศหน่วยงานที่สมัครอีกครั้ง
หลักคิดก่อนทำโจทย์
กำหนด “ถ้า A แล้ว B” เมื่อรู้ A จริงจึงสรุป B ได้ และถ้ารู้ B ไม่จริงย่อมสรุปว่า A ไม่จริง แต่การเห็น B จริงอย่างเดียวไม่ได้พิสูจน์ A เพราะ B อาจเกิดจากเหตุอื่น แบบฝึกนี้ให้ถือเงื่อนไขทุกข้อเป็นจริงเฉพาะในสถานการณ์สมมติ
ลองทำ 4 ข้อก่อนเปิดเฉลย
จดคำตอบและเหตุผลสั้น ๆ ของตนเองก่อนเลื่อนไปดูเฉลย หากตอบจากการเดาให้ทำเครื่องหมายไว้ จะได้กลับมาตรวจความเข้าใจแทนการดูเพียงคะแนนรวม
ข้อ 1. ทุกคนที่ผ่านด่านหนึ่งได้รับบัตรสีฟ้า มานะผ่านด่านหนึ่ง สรุปอะไรได้
- ก. มานะผ่านทุกด่าน
- ข. มานะได้รับบัตรสีฟ้า
- ค. ทุกคนที่มีบัตรผ่านด่านหนึ่ง
- ง. มานะได้คะแนนสูงสุด
ข้อ 2. ผู้ที่ส่งงานครบจะได้รับเครื่องหมายดาว นิดได้รับดาว สรุปว่าอย่างไร
- ก. ทุกคนได้รับดาว
- ข. นิดไม่ส่งงาน
- ค. นิดส่งงานครบแน่นอน
- ง. ยังยืนยันไม่ได้ว่านิดส่งงานครบ
ข้อ 3. ทุกกล่องที่ผ่านตรวจจะมีสติกเกอร์ กล่อง ก ไม่มีสติกเกอร์ สรุปตามเงื่อนไขว่าอย่างไร
- ก. ผ่านตรวจแล้ว
- ข. สติกเกอร์สีแดง
- ค. กล่องชำรุด
- ง. ไม่ได้ผ่านตรวจ
ข้อ 4. ทุกคนในกลุ่ม A อยู่กลุ่ม B และทุกคนใน B อยู่ C ข้อใดจริง
- ก. ทุกคนใน C อยู่ A
- ข. ไม่มีใครอยู่ B
- ค. A กับ C มีสมาชิกเท่ากัน
- ง. ทุกคนใน A อยู่ C
เฉลยและเหตุผลที่ควรเข้าใจ
ข้อ 1: ข. มานะได้รับบัตรสีฟ้า
มานะอยู่ในกลุ่มเหตุที่กำหนด จึงได้รับผลตามเงื่อนไข ไม่มีข้อมูลเรื่องคะแนนหรือด่านอื่น
ข้อ 2: ง. ยังยืนยันไม่ได้ว่านิดส่งงานครบ
ข้อความไม่ได้บอกว่าดาวให้เฉพาะคนส่งครบ นิดอาจได้รับจากเงื่อนไขอื่น จึงย้อนผลไปหาเหตุไม่ได้
ข้อ 3: ง. ไม่ได้ผ่านตรวจ
ถ้าผ่านตรวจต้องมีสติกเกอร์ เมื่อไม่มีจึงไม่ผ่านตรวจตามสมมติฐานนี้ ไม่ได้พิสูจน์ว่าชำรุด
ข้อ 4: ง. ทุกคนใน A อยู่ C
เชื่อมเงื่อนไข A ไป B ไป C ได้ แต่ย้อนจาก C ไป A หรืออ้างจำนวนเท่ากันไม่ได้
จุดที่มักทำให้พลาด
ระวังคำว่า “ทุก” “บาง” และ “เฉพาะ” ซึ่งทำให้เงื่อนไขต่างกัน อย่านำประสบการณ์นอกโจทย์มาลบสมมติฐานที่กำหนด
โจทย์ต่อยอด: ลองอธิบายด้วยตนเอง
ถ้าร้านเปิด ไฟหน้าร้านติด วันนี้ไฟไม่ติด สรุปตามเงื่อนไขสมมติได้ว่าอะไร
เปิดแนวคำตอบหลังลองทำ
ร้านไม่เปิด เป็นการปฏิเสธผลแล้วปฏิเสธเหตุ ทั้งนี้เป็นตรรกะภายใต้เงื่อนไขโจทย์ ไม่ใช่ข้อสรุปทั่วไปเกี่ยวกับร้านจริงทุกแห่ง
บันทึกหนึ่งบรรทัดก่อนจบ
ข้อที่ต้องกลับมาฝึก: ______ · เหตุผลที่พลาดหรือยังไม่มั่นใจ: ______ · สิ่งที่จะตรวจให้ถูกในข้อใหม่: ______
คะแนนชุดสั้นนี้ใช้หาจุดทบทวนของตนเอง ไม่ใช่เกณฑ์ผ่านหรือการคาดการณ์ผลสอบจริง
อ่านต่อเพื่อเตรียมสอบครูผู้ช่วย
ตรวจกรอบการสอบจาก หลักเกณฑ์ ว14/2566 ของสำนักงาน ก.ค.ศ. ร่วมกับประกาศรับสมัครรอบที่ต้องการ ข้อฝึกบนหน้านี้เป็นสื่อทบทวนที่การศึกษาไทยจัดทำเอง ไม่ใช่เอกสารข้อสอบของ ก.ค.ศ.
