เมื่อเศษส่วนมีตัวส่วนเท่ากัน เรากำลังนับชิ้นที่มีขนาดเท่ากัน จึงบวกหรือลบเฉพาะตัวเศษและคงตัวส่วนเดิม แบบฝึกนี้ใช้ตัวส่วนเท่ากันทุกข้อเพื่อให้ฝึกหลักเดียวได้ชัด ก่อนต่อยอดสู่ตัวส่วนต่างกัน
เหมาะสำหรับ: ป.4 หรือผู้เรียนที่อ่านเศษส่วนได้แล้ว | เวลา: 25-30 นาที
จุดประสงค์: บวกและลบเศษส่วนที่มีตัวส่วนเท่ากันโดยคงขนาดส่วนเดิม และแปลผลเป็นปริมาณในโจทย์ได้
โจทย์และสถานการณ์จัดทำขึ้นใหม่เพื่อฝึก ไม่ใช่ข้อสอบจริงหรือข้อสอบที่หน่วยงานรับรอง ระดับผู้เรียนเป็นข้อเสนอในการใช้ ไม่ใช่คำรับรองการเทียบมาตรฐานหลักสูตร
หลักการ · แบบฝึก/แบบบันทึก · แนวคำตอบ · PDF
หลักการก่อนเริ่ม
- หนึ่งหน่วยต้องเป็นสิ่งเดียวกันหรือมีขนาดเท่ากัน และส่วนย่อยต้องแบ่งเท่า ๆ กัน
- บวกหรือลบตัวเศษ แล้วคงตัวส่วน เช่น 2/7 + 3/7 = (2 + 3)/7 = 5/7 ไม่ใช่ 5/14
- ถ้าผลย่อเป็นเศษส่วนอย่างต่ำได้ ให้หารตัวเศษและตัวส่วนด้วยจำนวนเดียวกัน เช่น 4/8 = 1/2 ทั้งสองรูปมีค่าเท่ากัน
ตัวอย่างทำให้ดู
ตัวอย่าง: แถบหนึ่งแบ่งเป็น 8 ส่วนเท่ากัน ระบาย 2 ส่วนแล้วระบายเพิ่มอีก 3 ส่วนที่ยังไม่ระบาย รวมเป็น 2/8 + 3/8 = 5/8 ของแถบ ส่วนที่ยังไม่ระบายเป็น 8/8 – 5/8 = 3/8 ขนาดแต่ละส่วนยังเป็นหนึ่งส่วนแปด
ลองตอบก่อนอ่านเฉลย
ข้อ 1
คำนวณ 1/7 + 3/7 และอธิบายว่าทำไมตัวส่วนไม่เปลี่ยน
ข้อ 2
คำนวณ 5/8 – 2/8 พร้อมแสดงวิธีคิด
ข้อ 3
คำนวณ 2/9 + 4/9 และย่อผลถ้าทำได้
ข้อ 4
คำนวณ 7/10 – 3/10 และย่อผล
ข้อ 5
เอกเขียน 2/6 + 3/6 = 5/12 จงแก้และอธิบายข้อผิดพลาด
ข้อ 6
น้ำหนึ่งขวดมีอยู่ 6/8 ของขวด ดื่มไป 1/8 ของขวด แล้วดื่มอีก 2/8 ของขวด เหลือน้ำเท่าไร
ข้อ 7
เติมจำนวนที่หายไป: 3/10 + □/10 = 9/10 พร้อมตรวจกลับ
ข้อ 8
มีพิซซ่าขนาดเดียวกัน ถาดแรกเหลือ 5/6 ถาด ถาดที่สองเหลือ 4/6 ถาด รวมได้กี่ถาด เขียนเป็นจำนวนคละ
แนวคำตอบพร้อมเหตุผล
เฉลยข้อ 1
4/7
รวม 1 กับ 3 เป็น 4 ส่วน แต่แต่ละส่วนยังมีขนาด 1/7 ของหนึ่งหน่วย
เฉลยข้อ 2
3/8
มี 5 ส่วนขนาดหนึ่งส่วนแปด เอาออก 2 ส่วน เหลือ (5 – 2)/8 = 3/8
เฉลยข้อ 3
6/9 = 2/3
บวกตัวเศษ 2 + 4 = 6 แล้วคงส่วน 9; หาร 6 และ 9 ด้วย 3 ได้ 2/3
เฉลยข้อ 4
4/10 = 2/5
ลบตัวเศษ 7 – 3 = 4 แล้วหารทั้ง 4 และ 10 ด้วย 2 ได้ 2/5
เฉลยข้อ 5
ต้องเป็น 5/6
ตัวส่วนบอกขนาดของส่วน ไม่ใช่จำนวนส่วนที่นำมารวม การบวกตัวส่วนเป็น 12 เปลี่ยนความหมายของแต่ละส่วน
เฉลยข้อ 6
3/8 ของขวด
คงหนึ่งหน่วยเป็นขวดเดิม: (6 – 1 – 2)/8 = 3/8 ไม่ตีความครั้งหลังเป็นเศษส่วนของน้ำที่เหลือ
เฉลยข้อ 7
6
ตัวเศษที่ขาดคือ 9 – 3 = 6; ตรวจ 3/10 + 6/10 = 9/10
เฉลยข้อ 8
9/6 = 1 3/6 = 1 1/2 ถาด
5 + 4 = 9 ส่วนขนาดหนึ่งส่วนหก แยก 6/6 เป็นหนึ่งถาด เหลือ 3/6 หรือครึ่งถาด
ข้อผิดพลาดและจุดที่ควรคุยต่อ
ไม่บวกหรือลบตัวส่วนตามตัวเศษ ตรวจว่าคำว่า ‘ของขวด’ อ้างขวดเดิมตลอดหรือไม่ เศษส่วนเกินหนึ่งหน่วยไม่ใช่คำตอบผิด เช่น 9/6 แทนหนึ่งถาดครึ่งได้
วิธีใช้และแนวทางตรวจ
ใช้แถบกระดาษช่วยตัวอย่าง 5 นาที ให้ทำข้อ 1-7 ใน 15 นาที แล้วใช้ข้อ 8 เป็นโจทย์ต่อยอดอีก 5-10 นาที หากยังไม่เรียนจำนวนคละให้รับ 9/6 พร้อมภาพหนึ่งแถบครึ่งแทน
ข้อละ 2 คะแนน: ผลคำนวณ 1 และวิธีคิด/หน่วย 1 รวม 16 คะแนน ข้อ 3-4 ขอรูปอย่างต่ำเพื่อฝึก แต่เศษส่วนที่เท่ากันยังแสดงค่าถูก ข้อ 8 ปรับการแสดงผลตามพื้นฐานที่เรียนแล้ว
ดาวน์โหลด PDF สำหรับพิมพ์
ดาวน์โหลด บวกและลบเศษส่วนตัวส่วนเท่ากัน (PDF A4, 6 หน้า)
PDF A4 จำนวน 6 หน้า พิมพ์ขาวดำได้: หน้า 1 หลักการหรือบทอ่าน หน้า 2-3 โจทย์ หน้า 4-5 เฉลย หน้า 6 แนวทางใช้และตรวจ เลือกพิมพ์หน้าโจทย์ก่อนแจกเฉลย
ที่มาและขอบเขต
การศึกษาไทยจัดทำต้นฉบับและตรวจคำอธิบายเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 ตัวอย่างบุคคลและสถานการณ์เป็นข้อมูลสมมติ เว้นแต่ระบุแหล่งจริงไว้โดยชัดเจน
อ่านประกอบ
แหล่งเรียนต่อโดยเลือกระดับชั้น ใบงานนี้จัดทำเอง ไม่ได้เป็นสื่อที่ สสวท. รับรอง
