สรุปแนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑

จุดมุ่งหมายของการวัดและประเมินผลการเรียนรู้

มี 2 ประการ:

• เพื่อพัฒนาผู้เรียน (Formative Assessment): ประเมินระหว่างเรียนเพื่อตรวจสอบ พัฒนา และปรับปรุงการเรียนการสอน เน้นการให้ข้อมูลย้อนกลับโดยใช้วิธีการและเครื่องมือหลากหลาย เช่น การสังเกต การซักถาม การใช้แฟ้มสะสมงาน การให้ผู้เรียนประเมินตนเอง ฯลฯ
• เพื่อตัดสินผลการเรียน (Summative Assessment): ประเมินเมื่อจบหน่วยการเรียน จบรายวิชา เพื่อตัดสินให้คะแนนหรือรับรองความรู้ความสามารถของผู้เรียน มีเป้าหมายเพื่อให้ทราบว่าผู้เรียนผ่าน/ไม่ผ่าน รวมถึงการเลื่อนชั้นและจบการศึกษา

ระดับการวัดและประเมินผล

การประเมินประกอบด้วย 4 ระดับ:

• ระดับชั้นเรียน: ครูประเมินผลการเรียนรู้ในแต่ละวิชาและกิจกรรม เน้นตามตัวชี้วัดในแต่ละหน่วยการเรียน
• ระดับสถานศึกษา: ตรวจสอบผลการเรียนของผู้เรียนในแต่ละปี/ภาค รวมถึงผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เพื่อพัฒนาและปรับแผน/นโยบาย
• ระดับเขตพื้นที่การศึกษา: ใช้ผลประเมินเป็นข้อมูลพื้นฐานเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาในเขตพื้นที่
• ระดับชาติ: ประเมินผู้เรียนในชั้น ป.3, ป.6, ม.3, ม.6 ด้วยการประเมินมาตรฐานระดับชาติ เพื่อใช้วางแผนระดับประเทศ

องค์ประกอบที่ต้องวัดและประเมินผล

1. ผลการเรียนรู้ใน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ (ภาษาไทย, คณิตศาสตร์, วิทยาศาสตร์, สังคมศึกษา, สุขศึกษา, ศิลปะ, การงานอาชีพฯ, ภาษาต่างประเทศ)
2. ความสามารถด้านอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน
3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (8 ประการ ได้แก่ รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์, ซื่อสัตย์, มีวินัย, ใฝ่เรียนรู้, อยู่อย่างพอเพียง, มุ่งมั่นทำงาน, รักความเป็นไทย, มีจิตสาธารณะ)
4. ผลการเรียนรู้จากกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

แนวทางและเครื่องมือวัด/ประเมินผล

• ใช้เครื่องมือที่สะท้อนความรู้/ความสามารถ เช่น แบบสังเกต, แบบสอบ, แบบสัมภาษณ์, แบบตรวจรายการ, การรวบรวมแฟ้มสะสมงาน, การประเมินตนเอง, การประเมินโดยเพื่อน ฯลฯ
• ให้ใช้เกณฑ์การประเมิน (Rubrics) ที่ชัดเจน เช่น แบบภาพรวม (Holistic Rubrics) และแบบแยกประเด็น (Analytic Rubrics)
• สามารถใช้คะแนน ระบบตัวอักษร หรือคำสำคัญสะท้อนระดับคุณภาพ เช่น ดีเยี่ยม ดี ผ่าน ไม่ผ่าน
• ผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และผลกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนให้รายงาน แยกจากผลการเรียนในวิชา

เกณฑ์และวิธีการตัดสินผลการเรียน/เลื่อนชั้น

• ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียนไม่น้อยกว่า 80% ของเวลาเรียน
• ผลประเมินทุกตัวชี้วัดต้องมีตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด
• ผลการเรียนในทุกวิชาต้อง “ผ่าน” (อย่างน้อย 50%)
• ผลการประเมินอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน, คุณลักษณะอันพึงประสงค์, และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนต้องผ่านเกณฑ์
• มีรายละเอียดการจัดการผลการเรียน “๐”, “ร”, “มส”, “มผ” การซ่อมเสริม การเรียนซ้ำชั้น ฯลฯ

การจัดทำเอกสารหลักฐานการศึกษา

1. เอกสารที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด

• ระเบียนแสดงผลการเรียน (ปพ.๑): ผลการเรียนรายวิชา, ผลการประเมินด้านต่าง ๆ
• ประกาศนียบัตร (ปพ.๒): วุฒิการศึกษาตามหลักสูตร
• แบบรายงานผู้สำเร็จการศึกษา (ปพ.๓): รายชื่อผู้สำเร็จการศึกษาระดับต่าง ๆ

2. เอกสารที่สถานศึกษากำหนด

• แบบบันทึกผลการเรียนประจำรายวิชา
• แบบรายงานประจำตัวนักเรียน
• ใบรับรองผลการเรียน
• ระเบียนสะสม

การกรอกเอกสารต้องใช้แบบฟอร์ม/กระดาษที่ถูกต้องตามที่กระทรวงฯ กำหนด มีการลงนามรับรองโดยนายทะเบียนและผู้บริหารสถานศึกษา ในกรณีแก้ไขข้อมูลให้ขีดฆ่าแล้วเขียนใหม่ด้วยหมึกสีแดงและลงชื่อกำกับ

สรุปสาระสำคัญทั้งหมด

• ปรับเปลี่ยนจากการเปรียบเทียบผลการเรียนเป็น “การประเมินเพื่อพัฒนา” จุดเน้นคือช่วยเหลือและส่งเสริมให้ผู้เรียนบรรลุมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
• ระบบการประเมินถูกออกแบบให้สอดคล้องกับมาตรฐาน, ตัวชี้วัดกลุ่มสาระฯ, คุณลักษณะอันพึงประสงค์, และกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนอย่างครบถ้วน
• การออกเอกสารหลักฐานการศึกษา จัดทำตามแบบฟอร์มที่ถูกต้องและต้องมีการสรุปผลทุกองค์ประกอบการประเมินที่กำหนดในหลักสูตรเพื่อรองรับความโปร่งใสและมาตรฐานระดับประเทศ