ข้อสอบปรนัยคือข้อสอบประเภทหนึ่งที่มีคำถามพร้อมตัวเลือกคำตอบให้ผู้เข้าสอบเลือกคำตอบที่ถูกต้องหรือเหมาะสมที่สุด โดยผู้สอบไม่มีโอกาสแสดงความคิดเห็นส่วนตัวหรือเขียนคำตอบใหม่เอง ข้อสอบประเภทนี้มักเรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า multiple-choice question หรือ objective test และนิยมใช้กันอย่างแพร่หลายเนื่องจากมีประสิทธิภาพในการวัดความรู้ปริมาณมากในระยะเวลาสั้น ผลการประเมินมีความเที่ยงตรงและยุติธรรมสูง
รูปแบบของข้อสอบปรนัยมีหลายประเภท เช่น
- ข้อสอบถูก-ผิด (True/False) ที่ให้ผู้สอบตัดสินใจว่าข้อความในแต่ละข้อถูกหรือผิด
- ข้อสอบแบบเลือกตอบ (Multiple Choice) โดยมีตัวเลือก เช่น ก ข ค ง หรือ A B C D ให้เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด
- ข้อสอบแบบจับคู่
- ข้อสอบแบบเติมคำที่กำหนดตัวเลือกให้เลือก เป็นต้น
ข้อสอบปรนัยเหมาะสำหรับวัดความรู้ ความเข้าใจ และการประยุกต์ใช้ความรู้ในระดับต่าง ๆ เช่น ความรู้ความจำ การวิเคราะห์ และการสังเคราะห์ ข้อสอบประเภทนี้ยังสะดวกในการให้คะแนนและลดผลกระทบจากความรู้สึกส่วนตัวของผู้ตรวจ
สรุปคือ ข้อสอบปรนัย คือการสอบแบบเลือกคำตอบจากตัวเลือกที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ผู้สอบต้องเลือกคำตอบที่ถูกต้องโดยไม่มีโอกาสแสดงความคิดเห็นหรือเขียนคำตอบแบบอัตนัย ทั้งนี้ข้อสอบชนิดนี้มีความนิยมสูงเพราะวัดผลได้หลากหลายและประเมินได้รวดเร็วและยุติธรรม
